Դիլիջանյան հանդիպման փակագծերը. Անցում բացարձակ երկկողմ ձևաչափի և ասիմետրիկ ռեալպոլիտիկի
Դիլիջանյան հանդիպման փակագծերը. Անցում բացարձակ երկկողմ ձևաչափի և ասիմետրիկ ռեալպոլիտիկի
Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ -ը գրում է.
Հունիսի 14-ին Դիլիջանում կայացած Հայաստանի ԱԽ քարտուղարի և Ադրբեջանի նախագահի օգնականի աշխատանքային հանդիպման մասին պաշտոնական հաղորդագրությունը սոսկ դիվանագիտական արձանագրություն չէ, այլ Հարավային Կովկասում ուժերի բալանսի և բանակցային տրամաբանության արմատական տրանսֆորմացիայի վկայություն: Չոր, զգուշավոր ձևակերպումների ներքո ամրագրվում է նոր աշխարհաքաղաքական իրողություն, որտեղ հիմնական շեշտադրումը դրվում է կոշտ ռեալպոլիտիկի վրա՝ զերծ միջնորդական պատրանքներից և սպասումներից: Այս փաստաթուղթը վերծանելիս ի հայտ է գալիս բանակցային նոր մատրիցան, որով առաջնորդվում են կողմերը։
Այս գործընթացի ամենացուցիչ տարրը տեքստում որևէ արտաքին միջնորդի՝ լինի դա Եվրամիության, Միացյալ Նահանգների կամ Ռուսաստանի իսպառ բացակայությունն է: Սա նշանակում է, որ Բաքուն հասել է իր գլխավոր մարտավարական նպատակներից մեկին՝ բանակցությունների ֆորմատի տեղափոխմանը էքսկլյուզիվ երկկողմ հարթակ, որտեղ գործընթացը գործնականում դուրս է բերվել գլոբալ խաղացողների ուղիղ և ինստիտուցիոնալ մոդերացիայից: Հայաստանի համար սա ենթադրում է «արտաքին փրկիչների» կամ միջազգային ճնշման լծակների վրա հույս դնելու ավանդական ռազմավարության վերջնական սպառում. այսուհետ բանակցային սեղանին խաղն ընթանում է խիստ դեմ առ դեմ, և դիվանագիտական հաջողությունը կախված է բացառապես սեղանին դրված սեփական նյութական, տեխնոլոգիական և ինտելեկտուալ ռեսուրսների ծանրությունից:
Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի հանդիպումների աշխարհագրության խորհրդանշական և օպերացիոն իմաստը: Սահմանամերձ գոտուն մոտ գտնվող Դիլիջանի ընտրությունը հայկական կողմի համար սեփական տարածքում կառավարելիության և ինքնիշխան անվտանգության ցուցադրման դրսևորում է: Սակայն շատ ավելի ինդիկատիվ է հաջորդ հանդիպումը անմիջապես Ադրբեջանի տարածքում անցկացնելու պաշտոնական պայմանավորվածությունը: Առանց երրորդ կողմի միջազգային ֆիզիկական երաշխիքների՝ Հայաստանի բարձրագույն անվտանգային պաշտոնյայի ապագա այցը հակառակորդ պետության տարածք վկայում է գործընթացի խիստ տրանզակցիոն բնույթի մասին: Սա ոչ թե էմոցիոնալ վստահության նշան է, այլ ուժերի ստատուս-քվոն և փոխադարձ պրագմատիկ սահմանափակումները արձանագրելու փուլ, որտեղ կողմերը փորձում են խուսափել լրացուցիչ էսկալացիոն ծախսերից:
Պաշտոնական հաղորդագրության մեջ տեղ գտած դրույթը՝ երկու երկրների քաղաքացիական հասարակությունների միջև փոխվստահության ամրապնդման վերաբերյալ, կոշտ անվտանգային գործընթացները փաթեթավորելու դասական «փափուկ ուժի» մեխանիզմ է:
Որպես սթափ վերլուծական հանրույթ՝ մենք պետք է հստակ գիտակցենք, որ հակառակորդի կոշտ ավտորիտար պետական համակարգում ինքնավար քաղաքացիական հասարակություն պարզապես գոյություն չունի: Հետևաբար, ցանկացած նմանատիպ միջոցառում կամ շփում լինելու է պետական ապարատի կողմից խիստ վերահսկվող և պլանավորված ակցիա: Այդ նարատիվի հիմնական թիրախը հայկական ներքին հանրային դիմադրողականության մեղմացումն է և հնարավոր կոշտ փոխզիջումներին հասարակությանը հոգեբանորեն նախապատրաստելը:
Այս ռեալիզմի ֆոնին, Հայաստանի կենսունակության ապահովման միակ ճանապարհը ասիմետրիկ պաշտպանողականության և խիստ տեխնոկրատական կառավարման անցումն է: Քանի որ բանակցությունները մնում են զուտ երկկողմ տիրույթում, դիվանագիտական կորպուսը պետք է առաջնորդվի բացառապես հետախուզական, տվյալների վրա հիմնված տրամաբանությամբ: Այս պայմաններում Հայաստանը պարտավոր է արագորեն կառուցել անվտանգային «թունավոր ոզնու» ռազմավարություն՝ դիվերսիֆիկացնելով սեփական ռազմաարդյունաբերությունը, Սյունիքը վերածելով գլոբալ կապիտալի համար կենսական կոնցեսիոն գոտու և ստեղծելով այնպիսի նյութական լծակներ, որոնք թույլ կտան երկկողմ հանդիպումներում թելադրել սեփական կանոնները, այլ ոչ թե ենթարկվել պարտադրանքի:
Add new comment