Submitted by H.Aslanyan on
Միջանցքը

Ադրբեջանը շահագրգռված չէ խաղաղություն հաստատելով, իսկ «Զանգեզուրի միջանցքն» անօրինական, վտանգավոր պահանջ է. The Washington Times

ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռուտտեի հետ վերջերս կայացած հանդիպման ժամանակ նախագահ Թրամփը լավատեսական նոտա է հղել՝ ենթադրելով, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը «հնարավոր է, որ շարժվեն դեպի խաղաղություն» տարիների թշնամանքից հետո։ Սակայն Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հռետորաբանությանը հետևող յուրաքանչյուր ոք կարող է այլ եզրակացության գալ։ Նրա հայտարարությունները բացահայտում են ոչ թե խաղաղության ճանապարհային քարտեզ, այլ՝ իռեդենտիզմի և տարածքային վերանայման քողարկված փորձի վրա հիմնված արշավ․ գրել է ԱՄՆ-ում նախկին դեսպան և ՀՀ Արտաքին գործերի նախկին փոխնախարար Գրիգոր Հովհաննիսյանը՝ The Washington Times-ում հրապարակած հոդվածում:

Հոդվածում նշվել է, խնդիրն Ալիևի պահանջն է հարավային Հայաստանի վրայով ցամաքային կամուրջ կառուցելու վերաբերյալ, որը կկապի մայրցամաքային Ադրբեջանը իր էքսկլավի՝ Թուրքիային սահմանակից Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հետ։ Ճանապարհին կանգնած է Հայաստանի հարավային Սյունիքի մարզը, որը նաև Հայաստանի միակ ցամաքային միջանցքն է դեպի Իրան, որը կենսականորեն կարևոր ռազմավարական և տնտեսական գործընկեր է։

Հուլիսի 10-ին Աբու Դաբիում կայացած գագաթնաժողովում Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպումից անմիջապես հետո Ալիևը հաղթականորեն թվիթերում գրել է «Զանգեզուրի միջանցքի» ապագա իրականացման մասին՝ օգտագործելով տվյալ տարածքի ադրբեջանական անվանումը։ Վերջերս ադրբեջանական լրատվամիջոցներում լայնորեն մեջբերվող իր ելույթում նա ասել է. «Ե՛վ միջազգային ասպարեզում, և՛ Հայաստանի հետ երկկողմ շփումներում մենք մշտապես շեշտում ենք մեկ կետ… Պետք է լինի հարթ և անսահմանափակ անցում Ադրբեջանից Ադրբեջան՝ առանց որևէ ստուգման կամ խոչընդոտի։ Սա մեր պահանջն է»։ Ինչպես ընդգծել է դիվանագետն, այս ձևակերպումը ցույց է տալիս, որ Ալիևի տեսլականը չի սահմանափակվում ավանդական տարանցիկ երթուղով։ Նա ձգտում է միջանցքի, որը կազատվի հայկական սահմանային վերահսկողությունից, մի երթուղու, որը արդյունավետորեն կբաժանի Երևանի ինքնիշխանությունն իր սեփական տարածքի մի մասի նկատմամբ։ Խոսքը սահմանների վերանայման մասին է։ Հովհաննիսյանը շեշտել է, որ չնայած Բաքուն այս պահանջը ներկայացնում է որպես խաղաղության հասնելու տրամաբանական քայլ, դրա իրավական, պատմական և աշխարհաքաղաքական հիմքերը թույլ են։ Միջանցքի ենթադրյալ հիմքը գտնվում է Ռուսաստանի միջնորդությամբ կնքված հրադադարի համաձայնագրում, որը 2020 թվականի նոյեմբերին ավարտեց Լեռնային Ղարաբաղի երկրորդ պատերազմը։ Այդ համաձայնագրում նշվում է. «ՀՀ-ն երաշխավորում է Ադրբեջանի Հանրապետության արևմտյան շրջանների և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև տրանսպորտային կապերի անվտանգությունը՝ քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և ապրանքների անարգել տեղաշարժը երկու ուղղություններով կազմակերպելու համար»։ Այնուամենայնիվ, այս անորոշ կետն Ադրբեջանին չի տալիս արտատարածքային վերահսկողություն կամ չի օգտագործում «միջանցք» տերմինը։

Այնտեղ նշված միակ կիրառման մեխանիզմը ռուսական սահմանապահ զորքերի կողմից մոնիթորինգն է։ Հայաստանը կետը մեկնաբանել է որպես իր լիակատար իրավասության ներքո տարանցիկ տարածք ապահովելու պարտավորություն՝ սահմանային վերահսկողության, մաքսային և իրավական վերահսկողության անխափան պահպանմամբ։ Հեղինակի խոսքով՝ ոչ մի պայմանագիր, ՄԱԿ-ի դրույթ կամ նախադեպ չի ստիպում երկրին զիջել իր հողի վերահսկողությունը՝ մեկ այլ պետության անջատված մասերի միջև կապը հեշտացնելու համար։ Հայաստանը շատ մանևրելու տեղ չունի: Սյունիքի միջով ռազմավարական իրական «միջանցքը» կթուլացնի նրա աշխարհաքաղաքական դիրքն՝ այն կտրելով Իրանից, կվերաձևավորի Հարավային Կովկասը և կհանգեցնի հետագա ոտնձգության: Վերահսկողության զիջումը՝ խորհրդանշական կամ բառացիորեն, կլինի աղետ։ 

Իրանը նաև զգուշացրել է, որ Հայաստան-Իրան սահմանի ցանկացած փոփոխություն անընդունելի է: Թեհրանը Զանգեզուրի գաղափարը համարում է Կովկաս իր մուտքի ուղղակի սպառնալիք և ի պատասխան քողարկված սպառնալիքներ է հնչեցրել: Ալիևը փորձում է հրադադարի դրույթը վերածել տարածքային վերանայման գործիքի: Նախադեպը վտանգավոր կլինի, եթե Հայաստանը ստիպված լինի ճնշման տակ տրամադրել արտատարածքային մուտք: Դա կպարգևատրի հարկադրանքը, կխաթարի դիվանագիտությունը և կուղարկի ուղերձ այլ ավտոկրատիաներին. բռնագրավեք այն, ինչ ուզում եք, ապա անվանեք դա միջանցք:

Հովհաննիսյանը համարում է, որ միջազգային հանրությունը պետք է լուրջ վերաբերվի դրան: Եթե Թրամփն իսկապես ցանկանում է իր վրա վերցնել հայ-ադրբեջանական խաղաղության վաստակը, դա պետք է կատարվի Ալիևին ստիպելով հետ կանգնել իր նկրտումներից:

Աղբյուրը՝ ABC Media

Ավելացնել նոր մեկնաբանություն

Ավելին հեղինակից

Հութի
Հութիները հայտնել են Սաուդյան Արաբիայի ենթակառուցվածքներին հարվածելու մասին
ԱՄՆ
ԱՄՆ Ազգային անվտանգության գործակալության գաղտնի ցանցն արդեն երրորդ օրն է՝ չի աշխատում. NBC News
Նիկոլ
Ես առաջարկում եմ, որ ընդդիմությունն ապահովի անհրաժեշտ 6 ձայնը, և մենք գնանք նոր Սահմանադրության ընդունման հանրաքվեի․ Փաշինյան
Տաթևիկ
Не газуй, թե չէ կգնամ, ու դու կկորցնես քո ամենանվիրված կոլաբորանտին». Փաշինյանի ակնարկը Ալիևին․ Տաթևիկ Հայրապետյան
Լևոն
Լևոն Արոնյանը հաղթել է ադրբեջանցի գրոսմայստերին
Կիև
Ուկրաինան հարվածել է Սմոլենսկի մերձակայքում պայթուցիկ նյութերի բաղադրիչների ռուսաստանյան խոշորագույն արտադրողներից մեկին
Իրան
Պենտագոնում Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի գործողության ծախսերը գնահատել են 48 մլրդ դոլար
Զելենսկի
Զելենսկին Բեռլինում քննարկումներ է անցկացրել ԱՄՆ նախագահի բանագնացների հետ
Կիև
Կիևի ուղղությամբ ռուսական հարվածի հետևանքով վնասվել են Նիդերլանդների և Ավստրիայի դեսպանատները
Դռսկողմ
Միջուկային զենքը պետք է սահմանափակել, թեև դա իրագործելը հոգեբանորեն դժվար կլինի․ Թրամփ
Ալբերտ
«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և զոհված մյուս հերոսների հիշատակին անկյուն կստեղծվի
Քուշներ
ԱՄՆ-ն մտադիր է Կիևի և Եվրոպայի հետ միասնական դիրքորոշում համաձայնեցնել խաղաղության հարցում. Քուշներ
Ֆիդան
Թուրքիայի և Ադրբեջանի նկատմամբ ՀՀ-ի կառուցողական մոտեցումը գոհացնող է. Ֆիդան
Իտալական
Հռոմում տեղի են ունեցել Հայաստան-Իտալիա երկկողմ պաշտպանական խորհրդակցություններ
Իրան
Իրանը ցուցադրել է մինչև 4500 կմ հեռահարության հրթիռների հնարավորությունները
Ալեն
Խաղաղության պայմանագիրը կստորագրվի ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունից հետո հաշված օրերի ընթացքում
Զելենսկի
Ռուսաստանը մերժել է հրադադարի բոլոր առաջարկները․ Զելենսկի
Թուրքիա
Թուրքիան մինչև 2035 թ. նախատեսում է ձեռք բերել նոր կործանիչներ
Ուկրաինա
Մեծ Բրիտանիան Ուկրաինային կփոխանցի ավելի քան 1000 հեռահար հարվածային անօդաչու թռչող սարք
ՆԳՆ
Ինչու է Արցախից տեղահանվածների փաստաթղթերում «ծննդյան վայր» դաշտում նշվում Ադրբեջան. ՆԳՆ պարզաբանումը
Նիկոլ
Եթե նոր Սահմանադրությունը հանրաքվեով չընդունվի, հրաժարական կտամ. Փաշինյանի առաջարկն ընդդիմությանը
Ալեն
Մեղավորը դեբիլ ֆիլմերն են ու «ստուկաչ» չլինելու բարքերը. Ալեն Սիմոնյանը՝ բանակում մահերի մասին
Մարգարա
Հայաստանը թուրքական կողմի հետ նախատեսում է երկրորդ կամուրջ կառուցել Մարգարայի հատվածում. Միրզոյան
Պուտին
Դեկտեմբերի 3-ին նախատեսված է հանդիպում Պուտինի հետ. Փաշինյան
Թրամփ
Թրամփը խոստացել է շուտով ավարտել Իրանի հետ հակամարտությունը
Միրզոյան
Անհայտ կորած անձանց հարցում առաջնային կարևորություն ունի Ադրբեջանի հետ համագործակցությունը․ Արարատ Միրզոյան
Գերեզման
Ակնկալում ենք, որ Հայաստանը կհրապարակի ավելի քան 200 զանգվածային գերեզմանների տեղակայման վայրերը․ Հաջիև
Թուրք
Թուրքիայում ընդդիմադիր 9 գործիչ դատապարտվել է ազատազրկման
Մայամի
Հայաստանը հրավիրվել է ԱՄՆ-ում սպասվող G20 գագաթնաժողովին
Ալեն
Ալեն Սիմոնյանը դեկտեմբերին կմեկնի Ադրբեջան