Submitted by H.Aslanyan on
Ջեբ

Ջեբրայիլի ռազմագործողությունը. համառոտ պատմական տեղեկանք

Ուղիղ 32 տարի առաջ՝ 1993 թ. օգոստոսի 25-ին, հայկական ստորաբաժանումները վերահսկողության տակ առան Ջեբրայիլ քաղաքը և շուրջ 1050 քառ./կմ տարածք ունեցող համանուն շրջանը:

Ջեբրայիլ (Մեխակավան) բնակավայրը մինչև 1750 թվականը մտնում էր պատմական Դիզակի հայկական մելիքության կազմի մեջ, որտեղ բնակիչները հայեր էին և ունեին պարսկական հպատակությամբ տեղական հայկական ինքնավարություն: Դրանից հետո անցել է Ղարաբաղյան խանությանը, որը 1813 թ.։

Գյուլիստանի պայմանագրով Ղարաբաղյան գավառ անվամբ միացվել է Ռուսական կայսրությանը: 

1846 թ. այն վերակազմավորվել է Շուշի վարչաշրջանի, որից, 1868 թ., Ելիզավետապոլի նահանգը ստեղծվելուց հետո, առանձնացվել է Ջեբրայիլի վարչական շրջանը՝ համանուն կենտրոնով: Կայսրության տարիներին եղել է մաքսակետ Պարսկաստանի հետ սահմանին:

1930 թ. Ադրբեջանական ԽՍՀ կազմում ստեղծվել է Ջեբրայիլի շրջանը: Մինչ Արցախի ինքնապաշտպանության ուժերը պաշտպանողական ու հակահարձակողական մարտեր էին վարում մարտագծի հարավարևելյան ուղղությամբ, հակառակորդի ջեբրաիլյան խմբավորումը հուսահատ գրոհներով փորձում էր վերականգնել օրեր առաջ Բանաձորի ենթաշրջանում կորցրած դիրքերը: 

Ուղղության գլխավոր հարվածային ուժը՝ Կենտրոնական պաշտպանական շրջանը, համաձայն Ինքնապաշտպանության կոﬕտեի թիվ 011 մարտական հրամանի, խնդիր ունենալով 4 միավոր տանկերի, 3 հետևակի մարտական մեքենայի, հրետանային մարտկոցի և հակատանկային միջոցների օժանդակությամբ, նախ ազատագրել դեռևս հակառակորդի վերահսկողության տակ մնացած հայկական տարածքները, ապա շարունակել առաջխաղացումը դեպի Ջեբրայիլ, իր առաջադրանքը կատարեց փայլուն կերպով: 

Շուրջ մեկշաբաթյա ինտենսիվ մարտերից հետո Կենտրոնական պաշտպանականի ստորաբաժանումները հաջող մարտա վարությամբ դուրս եկան Առաքելից Էֆենդիլար ձգվող բնագիծ, ապա հարձակումը շարունակելով Ջեբրայիլ ռազմակայանի ուղղությամբ՝ օգոստոսի 21-ին զբաղեցրին Ալփաղայի բարձունքները:

Մարտական օպերացիայի ընթացքում Ստեփանակերտի զորամասի գործողություններին ձախ թևից աջակցում էր Հադրութի պաշտպանական շրջանի զինուժի մի մասը, խնդիր ունենալով կանխել հակառակորդի օժանդակ ուժերի մուտքը Հորադիզ ռազմակայանից դեպի հարավային մարտական գործողությունների գոտի:

Հայկական ստորաբաժանումների կողմից ձեռնարկված հաջող գրոհների արդյունքում ադրբեջանական բանակի հարավային խմբավորման շարքերում արդեն տիրում էր խուճապային տրամադրություն: Ինքնապաշտպանության ուժերն իրենց վերահսկողության տակ էին առել շրջանում տեղակայված տասնյակ թշնամական կրակակետեր և ընդհուպ հասել Ջեբրայիլի մատույցներին: 

Օգոստոսի 22-ին Կենտրոնական պաշտպանական շրջանի հրամանատարությունը խնդիր ստացավ վերցնել Ջեբրայիլին հարող վերջին երկու բարձունքները և սպասել հետագա հրամանին:

Առաջադրանքը կատարվեց ըստ նախանշված պլանի և վերադասի կողմից հաստատված ժամանակացույցի: Հաջորդ օրը՝ օգոստոսի 23-ին, Կենտրոնական պաշտպանական շրջանի ուժերն անցնելով գրոհի, կոտրեցին հակառակորդի դիմադրությունը բարձունքներում և լրիվությամբ վերահսկողության տակ առան Ջեբրայիլ ռազմակայանը: Երկու օր հետո՝ օգոստոսի 25-ին հայկական ստորաբաժանումները լրիվությամբ ազատագրեցին 1050 քառ./կմ տարածք ունեցող համանուն շրջանը:

Աղբյուրը՝ Գոյամարտ

Ավելացնել նոր մեկնաբանություն

Ավելին հեղինակից

Հութի
Հութիները հայտնել են Սաուդյան Արաբիայի ենթակառուցվածքներին հարվածելու մասին
ԱՄՆ
ԱՄՆ Ազգային անվտանգության գործակալության գաղտնի ցանցն արդեն երրորդ օրն է՝ չի աշխատում. NBC News
Նիկոլ
Ես առաջարկում եմ, որ ընդդիմությունն ապահովի անհրաժեշտ 6 ձայնը, և մենք գնանք նոր Սահմանադրության ընդունման հանրաքվեի․ Փաշինյան
Տաթևիկ
Не газуй, թե չէ կգնամ, ու դու կկորցնես քո ամենանվիրված կոլաբորանտին». Փաշինյանի ակնարկը Ալիևին․ Տաթևիկ Հայրապետյան
Լևոն
Լևոն Արոնյանը հաղթել է ադրբեջանցի գրոսմայստերին
Կիև
Ուկրաինան հարվածել է Սմոլենսկի մերձակայքում պայթուցիկ նյութերի բաղադրիչների ռուսաստանյան խոշորագույն արտադրողներից մեկին
Իրան
Պենտագոնում Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի գործողության ծախսերը գնահատել են 48 մլրդ դոլար
Զելենսկի
Զելենսկին Բեռլինում քննարկումներ է անցկացրել ԱՄՆ նախագահի բանագնացների հետ
Կիև
Կիևի ուղղությամբ ռուսական հարվածի հետևանքով վնասվել են Նիդերլանդների և Ավստրիայի դեսպանատները
Դռսկողմ
Միջուկային զենքը պետք է սահմանափակել, թեև դա իրագործելը հոգեբանորեն դժվար կլինի․ Թրամփ
Ալբերտ
«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և զոհված մյուս հերոսների հիշատակին անկյուն կստեղծվի
Քուշներ
ԱՄՆ-ն մտադիր է Կիևի և Եվրոպայի հետ միասնական դիրքորոշում համաձայնեցնել խաղաղության հարցում. Քուշներ
Ֆիդան
Թուրքիայի և Ադրբեջանի նկատմամբ ՀՀ-ի կառուցողական մոտեցումը գոհացնող է. Ֆիդան
Իտալական
Հռոմում տեղի են ունեցել Հայաստան-Իտալիա երկկողմ պաշտպանական խորհրդակցություններ
Իրան
Իրանը ցուցադրել է մինչև 4500 կմ հեռահարության հրթիռների հնարավորությունները
Ալեն
Խաղաղության պայմանագիրը կստորագրվի ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունից հետո հաշված օրերի ընթացքում
Զելենսկի
Ռուսաստանը մերժել է հրադադարի բոլոր առաջարկները․ Զելենսկի
Թուրքիա
Թուրքիան մինչև 2035 թ. նախատեսում է ձեռք բերել նոր կործանիչներ
Ուկրաինա
Մեծ Բրիտանիան Ուկրաինային կփոխանցի ավելի քան 1000 հեռահար հարվածային անօդաչու թռչող սարք
ՆԳՆ
Ինչու է Արցախից տեղահանվածների փաստաթղթերում «ծննդյան վայր» դաշտում նշվում Ադրբեջան. ՆԳՆ պարզաբանումը
Նիկոլ
Եթե նոր Սահմանադրությունը հանրաքվեով չընդունվի, հրաժարական կտամ. Փաշինյանի առաջարկն ընդդիմությանը
Ալեն
Մեղավորը դեբիլ ֆիլմերն են ու «ստուկաչ» չլինելու բարքերը. Ալեն Սիմոնյանը՝ բանակում մահերի մասին
Մարգարա
Հայաստանը թուրքական կողմի հետ նախատեսում է երկրորդ կամուրջ կառուցել Մարգարայի հատվածում. Միրզոյան
Պուտին
Դեկտեմբերի 3-ին նախատեսված է հանդիպում Պուտինի հետ. Փաշինյան
Թրամփ
Թրամփը խոստացել է շուտով ավարտել Իրանի հետ հակամարտությունը
Միրզոյան
Անհայտ կորած անձանց հարցում առաջնային կարևորություն ունի Ադրբեջանի հետ համագործակցությունը․ Արարատ Միրզոյան
Գերեզման
Ակնկալում ենք, որ Հայաստանը կհրապարակի ավելի քան 200 զանգվածային գերեզմանների տեղակայման վայրերը․ Հաջիև
Թուրք
Թուրքիայում ընդդիմադիր 9 գործիչ դատապարտվել է ազատազրկման
Մայամի
Հայաստանը հրավիրվել է ԱՄՆ-ում սպասվող G20 գագաթնաժողովին
Ալեն
Ալեն Սիմոնյանը դեկտեմբերին կմեկնի Ադրբեջան