Submitted by H.Aslanyan on
կովկաս

«Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան. ցույցեր, հակամարտություններ, պատերազմներ և երիտասարդների հույսերը». ռեպորտաժ՝ Հարավային Կովկաս բարդ տարածաշրջանի մասին

Եթե դուք խաղաղություն եք ուզում, դուք պետք է պատրաստ լինեք պայքարել դրա համար:

Ահա այս խոսքերով է սկսվում DW-ի «Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան. ցույցեր, հակամարտություններ, պատերազմներ և երիտասարդների հույսերը» վերնագրով ռեպորտաժը՝ նվիրված Հարավային Կովկաս բարդ տարածաշրջանին և այնտեղ տարիներ ի վեր շարունակվող հակամարտություններին:

«Դետքը» թարգմանաբար ներկայացնում է ռեպորտաժի բովանդակությունը:

Ռեպորտաժի առաջին հատվածում վրացի քաղաքագետ Մարիամ Ջանպարիձեն խոսում է 2008 թ. ռուս-վրացական պատերազմի, Ռուսաստանի կողմից Հարավային Օսիայի և Աբխազիայի օկուպացման մասին, անցյալ տարի Վրաստանում անցկացված խորհրդարանական ընտրությունների, երկրում ծավալվող հակակառավարական ցույցերի մասին՝ ընդդեմ ռուսամետ իշխանության, Եվրամիությանը միանալու իշխանությունների ջանքերի և Եվրոպայի մերժման մասին: 

1991 թ. Վրաստանը, ինչպես նաև Հայաստանը և Ադրբեջանը, գտնվում էին ԽՍՀՄ կառավարման ներքո, որի փլուզումից հետո տարածաշրջանում սկսվեցին մի շարք զինված հակամարտություններ, այդ թվում՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև:

90-ական թվականներին հայկական բնակչությունը վտարվել է Ադրբեջանից, իսկ ադրբեջանականը՝ Հայաստանից, երկու երկրում էլ տեղի են ունեցել զանգվածային սպանություններ:

Վերջին 10 տարվա ընթացքում գրեթե միշտ հենց Ադրբեջանն է սկսել մարտական գործողությունները, ինչպես 2020 թվականի Ղարաբաղյան պատերազմը:

Ամենաշատը պատերազմել են Ղարաբաղի համար, որը սովետական ժամանակաշրջանում եղել է Ադրբեջանի ինքնավար շրջանը, բայց բնակչությունը հիմնականում կազմված է եղել հայերից: 1991 թվականից հետո նրանք պայքարել են անկախության ձեռքբերման համար, բայց այդպես էլ չեն ստացել այն:

2023 թվականին Ադրբեջանը հարձակվել է Ղարաբաղի վրա, և այնտեղի ողջ հայ բնակչությունը՝ ավելի քան 100 հազար մարդ, փախել է այնտեղից:

Այժմ այնպիսի տպավորություն է, որ երկրները շարժվում են դեպի խաղաղություն: Մի քանի ամսի առաջ երկրների ղեկավարներ Փաշինյանը և Ալիևը ԱՄՆ-ում նախագահ Թրամփի միջնորդությամբ ստորագրել են համաձայնագիր: Ադրբեջանը Հայաստանի տարածքով ուղիղ կապ կստանա դեպի իր էքսկլավ՝ Նախիջանի Ինքնավար Հանրապետություն, միջանցքը կառուցվելու է ԱՄՆ օգնությամբ:

Փոխարենը երկու երկրները պետք է զերծ մնան նոր ռազմական գործողություններից և տարածքային հավակնություններից:

Հիշատակում չկա ոչ հայ զինվորականների, ոչ Լեռնային Ղարաբաղից վտարված հարյուր հազարավոր հայերի մասին:

Գործարքն ընդամենը հռչակագիր է, և Հայաստանում շատերը չեն վստահում այդ խաղաղությանը:

«Ինձ թվում է՝ Ադրբեջանի հետ խաղաղությունը հնարավոր չէ իրենց պատճառով,- պատմում է  Ժաննա Ավանեսյանը, որը 27 տարեկան իրավաբան է: -20 թվականի պատերազմը շատ ցավոտ էր մեզ համար: Մենք բախվեցինք նոր իրականության։ Իմ ընկերներից շատերն այդ ժամանակ ռազմաճակատում էին։ Երկար ժամանակ նորություններ չկային, և դա շատ տխուր էր։ Ես ինքս ինձ հարցրի՝ ի՞նչ իմաստ ունի իմ կյանքը, եթե չկարողանամ օգնել նման իրավիճակում։Մագիստրոսի կոչում ստանալուց հետո ես անմիջապես գրանցվեցի ՈՄԱ-ի դասընթացների։ ՈՄԱ հապավումը նշանակում է «Ողջ մնալու արվեստ»։ ՈՄԱ-ն ռազմահայրենասիրական կազմակերպություն է, որը հայերին մարտական ​​պատրաստություն է սովորեցնում։ Նրանք առաջարկում են մի քանի դասընթացներ, օրինակ՝ առաջին բուժօգնություն, դիմացկունության մարզումներ և հրաձգություն»։

«Իմ անունը Վաղինակ Վարդանով է, և ես ՈՄԱ-ի փոխնախագահն եմ։ Մեր առաքելությունը հիմնված է ազգի՝ որպես բանակի, և երկրի՝ որպես ամրոցի հայեցակարգի վրա։ Սրանով մենք բանակը նկատի չենք ունենում ավանդական իմաստով՝ պարզապես զինվորներով բանակ։ Մենք խոսում ենք համախմբված և դիմացկուն հասարակության մասին, որտեղ յուրաքանչյուր մարդ կարող է արձագանքել արտակարգ իրավիճակներին, նույնիսկ ծայրահեղ պայմաններում։

2020 թվականից ի վեր մենք նկատել ենք մասնակիցների թվի կտրուկ աճ։

2020 թվականին նախորդող վեց տարիների ընթացքում մեր դասընթացներն ավարտել է մոտ 2000 մարդ, հիմա արդեն 11 հազար»,- պատմում է ՈՄԱ-ի փոխնախագահ Վաղինակ Վարդանովը:

«Մենք ներկայումս անցկացնում ենք մարտավարական վարժանքներ։ Առաջին բուժօգնությունը նույնպես այս վարժանքների մաս է կազմում։ Մենք ներառում ենք հիմունքները և կիրառում ենք արտակարգ իրավիճակներում գործողությունների ընթացակարգերը։ Ես պատերազմը բոլորովին այլ կերպ էի դիտարկում, բայց 2020 թվականի Ղարաբաղյան պատերազմը ինձ համար և մեզ բոլորիս համար Հայաստանում տագնապի ազդանշան դարձավ։ Իմ վերաբերմունքը պատերազմի նկատմամբ կտրուկ փոխվեց, այդ թվում՝ նման վարժանքների»,- պատմում է Ժաննան։

Երիտասարդ իրավաբանը ցույց է տալիս Հաղթանակի զբոսայգին և ասում՝ պատահական չէ, որ այստեղ կանգնեցվել է հայոց պատմության խորհրդանիշը՝ «Մայր Հայաստանը», որը խոսում է մեր հաղթանակների մասին. «Դուք տեսնում եք կնոջ, որը կանգնած է սուրը ձեռքին՝ որպես հայ ժողովրդի պաշտպան։ Սա նաև խորհրդանշում է, որ ոչ միայն տղամարդիկ, այլև կանայք են պայքարում հայրենիքի համար»:

Կկարողանա՞ն հայերը երբևէ կրկին հավատալ խաղաղությանը։

«Եթե մյուս կողմը շարունակի անտեսել հրադադարի համաձայնագրերը և անտարբերություն ցուցաբերի մեր պահանջների և ստորագրված համաձայնագրերի նկատմամբ, եթե թշնամին հրետակոծի սահմանը և բազմիցս կատարի գործողություններ, որոնք խախտում են մեր իրավունքներն ու կնքված փաստաթղթերը, բնականաբար մենք՝ հայերս, չենք կարող հավատալ խաղաղությանը»,- հարցին պատասխանում է Ժաննան։ 

Ռեպորտաժի վերջին մասում վրացի քաղաքագետը խոսում է Ադրբեջանում հաստատված բռնապետության և Ալիևի ավտորիտար կառավարման մասին. «Ադրբեջանում բռնապետ Ալիևը իշխանության գլուխ է 22 տարի։ Նա պաշտոնը ժառանգել է հորից։ Մինչ Ալիևին Արևմուտքում գովաբանում են, մինչդեռ ԵՄ-ն նրա հետ գազի և նավթի պայմանագրեր է կնքում, Ալիևը սահմանափակել է իր երկրում բոլոր ազատությունները։ Ալիևը լռեցրել է քննադատական ​​ձայները Ադրբեջանում։ Յուրաքանչյուր ոք, ով համարձակվում է բարձրաձայնել կամ պաշտպանել Հայաստանի հետ երկխոսությունը, կարող է դավաճան համարվել և դատապարտվել տարիների ազատազրկման։

Ահա թե ինչու այսօր Ադրբեջանից լրագրողների և ակտիվիստների մեծ մասը ապրում է աքսորում»։

Ադրբեջանցի լրագրող Արզու Հեյբուլան պատմում է, որ իրեն դավաճան են համարում Ադրբեջանում, քանի որ համարձակվում է քննադատել իշխանությանը, խոսում է երկրում մարդու իրավունքների խախտումների, կոռուպցիայի, երկրում քննադատական մտածողության արգելքի, քաղբանտարկյալների ու լրագրողների հալածանքների մասին:

 

 

 

 

Ավելացնել նոր մեկնաբանություն

Ավելին հեղինակից

Հութի
Հութիները հայտնել են Սաուդյան Արաբիայի ենթակառուցվածքներին հարվածելու մասին
ԱՄՆ
ԱՄՆ Ազգային անվտանգության գործակալության գաղտնի ցանցն արդեն երրորդ օրն է՝ չի աշխատում. NBC News
Նիկոլ
Ես առաջարկում եմ, որ ընդդիմությունն ապահովի անհրաժեշտ 6 ձայնը, և մենք գնանք նոր Սահմանադրության ընդունման հանրաքվեի․ Փաշինյան
Տաթևիկ
Не газуй, թե չէ կգնամ, ու դու կկորցնես քո ամենանվիրված կոլաբորանտին». Փաշինյանի ակնարկը Ալիևին․ Տաթևիկ Հայրապետյան
Լևոն
Լևոն Արոնյանը հաղթել է ադրբեջանցի գրոսմայստերին
Կիև
Ուկրաինան հարվածել է Սմոլենսկի մերձակայքում պայթուցիկ նյութերի բաղադրիչների ռուսաստանյան խոշորագույն արտադրողներից մեկին
Իրան
Պենտագոնում Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի գործողության ծախսերը գնահատել են 48 մլրդ դոլար
Զելենսկի
Զելենսկին Բեռլինում քննարկումներ է անցկացրել ԱՄՆ նախագահի բանագնացների հետ
Կիև
Կիևի ուղղությամբ ռուսական հարվածի հետևանքով վնասվել են Նիդերլանդների և Ավստրիայի դեսպանատները
Դռսկողմ
Միջուկային զենքը պետք է սահմանափակել, թեև դա իրագործելը հոգեբանորեն դժվար կլինի․ Թրամփ
Ալբերտ
«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և զոհված մյուս հերոսների հիշատակին անկյուն կստեղծվի
Քուշներ
ԱՄՆ-ն մտադիր է Կիևի և Եվրոպայի հետ միասնական դիրքորոշում համաձայնեցնել խաղաղության հարցում. Քուշներ
Ֆիդան
Թուրքիայի և Ադրբեջանի նկատմամբ ՀՀ-ի կառուցողական մոտեցումը գոհացնող է. Ֆիդան
Իտալական
Հռոմում տեղի են ունեցել Հայաստան-Իտալիա երկկողմ պաշտպանական խորհրդակցություններ
Իրան
Իրանը ցուցադրել է մինչև 4500 կմ հեռահարության հրթիռների հնարավորությունները
Ալեն
Խաղաղության պայմանագիրը կստորագրվի ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունից հետո հաշված օրերի ընթացքում
Զելենսկի
Ռուսաստանը մերժել է հրադադարի բոլոր առաջարկները․ Զելենսկի
Թուրքիա
Թուրքիան մինչև 2035 թ. նախատեսում է ձեռք բերել նոր կործանիչներ
Ուկրաինա
Մեծ Բրիտանիան Ուկրաինային կփոխանցի ավելի քան 1000 հեռահար հարվածային անօդաչու թռչող սարք
ՆԳՆ
Ինչու է Արցախից տեղահանվածների փաստաթղթերում «ծննդյան վայր» դաշտում նշվում Ադրբեջան. ՆԳՆ պարզաբանումը
Նիկոլ
Եթե նոր Սահմանադրությունը հանրաքվեով չընդունվի, հրաժարական կտամ. Փաշինյանի առաջարկն ընդդիմությանը
Ալեն
Մեղավորը դեբիլ ֆիլմերն են ու «ստուկաչ» չլինելու բարքերը. Ալեն Սիմոնյանը՝ բանակում մահերի մասին
Մարգարա
Հայաստանը թուրքական կողմի հետ նախատեսում է երկրորդ կամուրջ կառուցել Մարգարայի հատվածում. Միրզոյան
Պուտին
Դեկտեմբերի 3-ին նախատեսված է հանդիպում Պուտինի հետ. Փաշինյան
Թրամփ
Թրամփը խոստացել է շուտով ավարտել Իրանի հետ հակամարտությունը
Միրզոյան
Անհայտ կորած անձանց հարցում առաջնային կարևորություն ունի Ադրբեջանի հետ համագործակցությունը․ Արարատ Միրզոյան
Գերեզման
Ակնկալում ենք, որ Հայաստանը կհրապարակի ավելի քան 200 զանգվածային գերեզմանների տեղակայման վայրերը․ Հաջիև
Թուրք
Թուրքիայում ընդդիմադիր 9 գործիչ դատապարտվել է ազատազրկման
Մայամի
Հայաստանը հրավիրվել է ԱՄՆ-ում սպասվող G20 գագաթնաժողովին
Ալեն
Ալեն Սիմոնյանը դեկտեմբերին կմեկնի Ադրբեջան