«Watchdog»-ը մեղադրում է Սիրիայի օդային ուժերին քլորով մահացու հարձակման մեջ

Քիմիական զենքի վերահսկման համաշխարհային կազմակերպության հետաքննությունը նոր «հիմքեր» ունի ենթադրելու, որ սիրիական օդուժը քլոր գազ պարունակող երկու բալոն է նետել Դումա քաղաքի վրա 2018 թվականի ապրիլին՝ սպանելով 43 մարդու: Քիմիական զենքի արգելման կազմակերպության խմբի կողմից վերջերս հրապարակված զեկույցը հաղորդել է, որ Սիրիայի նախագահ Բաշար  Ասադի վարչակարգը քիմիական զենք է օգտագործել քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ:

«Քիմիական զենքի օգտագործումը Դումայում և ցանկացած վայրում անընդունելի է և խախտում է միջազգային իրավունքը»,- ասել է ՔԶԱԿ-ի գլխավոր տնօրեն Ֆերնանդո Արիասը:

Սիրիան միացել է ՔԶԱԿ-ին 2013 թ. միջազգային հանրության ճնշման ներքո, երբ մեղադրվել է քիմիական զենքով հերթական հարձակման մեջ, այնուամենայնիվ, Սիրիան չի ճանաչում քննչական խմբի լիազորությունները և բազմիցս հերքել է քիմիական զենքի կիրառումը: Չնայած վերջին բացահայտումներին՝ Սիրիայում հանցագործներին պատասխանատվության ենթարկելու մասին մտածելը դեռ վաղ է:

Զեկույցում ասվում է, որ կան «ողջամիտ հիմքեր ենթադրելու», որ Դուման հետ գրավելու կառավարական ռազմական հարձակման ժամանակ սիրիական օդուժի առնվազն մեկ «Mi8/17» ուղղաթիռը երկու դեղին բալոն է գցել քաղաքի վրա: Բալոններից մեկը հարվածել է եռահարկ բնակելի շենքի տանիքին և պայթել՝ տարածելով արագ արտազատվող թունավոր գազ՝ շատ բարձր կոնցենտրացիաներով քլոր, որն արագորեն ցրվել է շենքի ներսում՝ սպանելով 43 քաղաքացիական անձ։ Երկրորդ բալոնը նետվել է մեկ այլ շենքի տանիքում գտնվող բնակարան, միայն մասամբ է պայթել և ավելի քիչ վնաս պատճառել։

Սիրիական իշխանությունները հետաքննչական խմբին թույլ չեն տվել մուտք գործել քլորի հարձակումների վայրեր։ Երկրին ՔԶԱԿ-ի քվեարկության իրավունքը կասեցվել է 2021 թվականին՝ որպես պատիժ թունավոր գազի կրկնակի օգտագործման համար, որն անդամ երկրի նկատմամբ կիրառվող առաջին նման պատժամիջոցն է:

Կազմակերպության թիմի տքնաջան հետաքննությունը ստեղծվել է Սիրիայում քիմիական զենքով հարձակումների հեղինակներին բացահայտելու համար, որը հիմնված է ՔԶԱԿ-ի փաստահավաք առաքելության ավելի վաղ բացահայտումների վրա, ըստ որոնց՝ քլորը՝ որպես զենք, օգտագործվելէ Դումայում: Քննիչները նաև հարցազրույց են վերցրել տասնյակ վկաներից և ուսումնասիրել են փրկվածների արյունն ու մեզը, ինչպես նաև հողի և շինանյութի նմուշները (ըստ դիտորդական գործակալության):