«Ադրբեջանի կողմից իր ԶՈՒ-ի ռազմական հանցագործությունները հետաքննելու հայտարարությունը կեղծիք էր». ՀՀ ԱԳՆ-ն՝ ՄԱԿ-ի մանդատակիրների նամակի մասին

Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունն արձագանքել է ՄԱԿ-ի մանդատակիրների կողմից Ադրբեջանին ուղղված նամակին, որով Ադրբեջանի կառավարությունից պահանջվում է բացատրություններ ներկայացնել Հայաստանի դեմ հարձակման ժամանակ Ադրբեջանի զինված ուժերի իրականացրած պատերազմական հանցագործությունների վերաբերյալ: Թեմայի վերաբերյալ «Արմենպրես»-ի հարցին պատասխանել է ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Վահան Հունանյանը:

Հարց. ՄԱԿ-ի մանդատակիրների կողմից վերջերս հրապարակվել է Ադրբեջանին ուղղված նամակը, որն Ադրբեջանի կառավարությունից պահանջում է բացատրություններ ներկայացնել 2022 թ. սեպտեմբերի 13-ին Հայաստանի Հանրապետության դեմ սանձազերծած ռազմական ագրեսիայի ժամանակ Ադրբեջանի զինված ուժերի կատարած պատերազմական հանցագործությունների դեպքերի վերաբերյալ: Անդրադարձ է կատարվում նաև 2020 թ. նոյեմբերին կրակի դադարից հետո ռազմագերիների ազատ չարձակման հարցին: Ադրբեջանը, սակայն նախատեսված ժամանակահատվածում որևէ կերպ չի արձագանքել ՄԱԿ-ի մանդատակիրներին: Ի՞նչ մեկնաբանություն ունեք այս առումով:

Պատասխան. Մենք բազմիցս բարձրաձայնել ենք Ադրբեջանի կատարած պատերազմական հանցագործությունների պատշաճ միջազգային հետաքննության անհրաժեշտության մասին և պահանջել հանցագործությունների մեղավորներին ու կազմակերպիչներին պատասխանատվության ենթարկել, այդ թվում՝ միջազգային պատժամիջոցների կիրառմամբ։

Նամակ-պահանջագրում ՄԱԿ-ի մանդատակիրները խորը մտահոգություն են հայտնում տեղի ունեցածի վերաբերյալ և Ադրբեջանին կոչ են անում ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ դադարեցնելու նման խախտումները, կանխարգելելու դրանց կրկնությունը և ապահովելու ցանկացած անձի կամ անձանց պատիժը, որոնք պատասխանատու են այս հանցագործությունների կատարման համար։

Կհիշեք, որ միջազգային հանրության զայրույթը մեղմելու և ուշադրությունը շեղելու նպատակով Ադրբեջանն անցած տարվա աշնանը հայտարարեց իր ԶՈՒ կատարած պատերազմական հանցագործությունների կապակցությամբ հետաքննություն սկսելու մասին: Ինչպես ցույց է տալիս ՄԱԿ-ի մանդատակիրների պահանջագիր-նամակի անտեսումը, այդ այսպես կոչված հետաքննությունն ընդամենը կեղծիք էր խնդիրը կոծկելու նպատակով:

ՄԱԿ-ի մանդատակիրները պատասխան չեն ստացել նաև 44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանում անօրինական պատանդառության մեջ գտնվող հայ ռազմագերիների և այլ պահվող անձանց, ինչպես նաև բռնի անհետացումների դեպքերի վերաբերյալ իրենց հարցադրումներին:

Այսպիսով՝ կարող ենք արձանագրել, որ Ադրբեջանը լինելով Մարդու իրավունքների վերաբերյալ ՄԱԿ-ի հիմնարար փաստաթղթերի անդամ, կոպտորեն խախտում է դրանք, հաշվի չի առնում ՄԱԿ-ի մարմինների կողմից իրեն տրված հանձնարարականները և չի համագործակցում ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների ապահովումը վերահսկող այնպիսի կարևոր մարմինների հետ, ինչպիսիք են մանդատակիրները (հատուկ զեկուցողներն ու անկախ փորձագետները):

Այս իրավիճակում հրամայական է Ադրբեջանի կատարած պատերազմական հանցագործությունների միջազգային պատշաճ հետաքննություն անցկացնելը, մեղավորներին ու կազմակերպիչներին պատասխանատվության ենթարկելը: Բացի դրանից՝ միջազգային հանրությունը պարտավոր է մեծացնել ճնշումը Ադրբեջանում ապօրինաբար պահվող բոլոր հայ ռազմագերիների և քաղաքացիական անձանց անհապաղ հայրենադարձման, բռնի անհետացումների և անհետ կորածների ճակատագրերի բացահայտման համար։

Բարձր գնահատելով համագործակցությունը ՄԱԿ-ի կառույցների, այդ թվում` հատուկ ընթացակարգերի հետ` Հայաստանը նաև ցանկանում է ուշադրություն հրավիրել այն փաստի վրա, որ վերջին շրջանում Ադրբեջանը փորձում է ՄԱԿ-ի կառույցներին ահաբեկելու և ճնշում գործադրելու միջոցով վերջիններիս ստիպել չբարձրաձայնել Ադրբեջանի կողմից Մարդու իրավունքների աղաղակող խախտումներին վերաբերող դեպքերը, ավելին՝ նույնիսկ վերախմբագրել ՄԱԿ-ի կողմից նախկինում արված հայտարարությունները: Այս ամենին ականատես ենք լինում Բերձորի միջանցքը փակելու և Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդին շրջափակման մեջ պահելու վերաբերյալ հայտարարությունների համատեքստում:

Չնայած ադրբեջանական գործողություններին՝ վստահ ենք, որ ՄԱԿ-ի բոլոր մարմինները, այդ թվում` առաջին հերթին Մարդու իրավունքների խնդիրներով զբաղվող կառույցները, կշարունակեն իրականացնել իրենց աշխատանքը ՄԱԿ-ի կանոնադրության ոգուն և տառին համապատասխան: