Submitted by H.Aslanyan on
Թոմաս

2026-ին Հայաստանում կայանալիք ընտրությունները ՌԴ-ի համար վերջին հնարավորությունն են. Թոմաս դե Վաալ

Ռուսաստանն իսկապես կորցնում է իր ազդեցությունը Հարավային Կովկասում, և սա աստիճանական գործընթաց է։ Այս մասին Meduza-ի հետ զրույցում ասել է բրիտանացի լրագրող և Հարավային Կովկասի հարցերով առաջատար փորձագետ Թոմաս դե Վաալը՝ բացատրելով՝ ինչպես է փոխվել Ռուսաստանի դերը տարածաշրջանում վերջին տարիներին։

«Տարածաշրջանի երկրներն անկախություն են ձեռք բերել 35 տարի առաջ, և այս ընթացքում Ռուսաստանի նրանց ընկալումը որպես «մերձավոր արտասահման», որը դեռևս գտնվում է ազդեցության ոլորտում, մեծապես շեղվել է իրականությունից։ Այս երկրներում մեծացել է մի ամբողջ սերունդ, որն անկախ է Ռուսաստանից, ռուսերեն չի խոսում։ Երկրները կապեր են ձեռք բերել ամբողջ աշխարհում։ Ադրբեջանի ամենամոտ դաշնակիցը Թուրքիան է, Վրաստանը մինչև վերջերս ամուր եվրոպական կապեր ուներ, Հայաստանը՝ Ֆրանսիայի հետ դաշինք։ Այժմ Ռուսաստանը դարձել է բազմաթիվ խաղացողներից միայն մեկը։

Ռուսաստանը դեռևս բազմաթիվ տնտեսական լծակներ ունի Հարավային Կովկասում, սակայն դրանց օգտագործումը երկրների վրա ճնշում գործադրելու համար միայն կթուլացնի նրա ազդեցությունը տարածաշրջանում: Օրինակ՝ Ռուսաստանը կարող է ազդել Հայաստանի վրա՝ գազը կտրելով, բայց դրանով չի շահի հայ ժողովրդի սերն ու աջակցությունը:

Ինձ թվում է, որ հիմնական կետը, որից հետո Ռուսաստանը սկսեց արագորեն կորցնել իր ազդեցությունը տարածաշրջանում, 2022 թվականին Ուկրաինայի ներխուժումն էր, որը շատ ռեսուրսներ կլանեց։ Այն ազդեց Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի նկատմամբ հարգանքի կորստի վրա։

Մեկ այլ կարևոր գործոն է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը։ Ռուսաստանը միշտ կարողացել է մանիպուլյացիաներ անել Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ հարաբերություններ կառուցելիս։ Հիմա Լեռնային Ղարաբաղը կորսված է, և սա մեծ ողբերգություն է նրա ժողովրդի համար։ Սակայն այս իրադարձության արդյունքներից մեկն այն է, որ երկու երկրներն էլ հնարավորություն են ստացել կառուցելու իրենց սեփական ռազմավարական ինքնավարությունը», - ասել է նա։

Դե Վաալի խոսքով՝  վերջին ժամանակների ամենակարևոր իրադարձությունը Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի միջև Աբու Դաբիում կայացած հանդիպումն էր։ Նրանք հանդիպել են սեփական նախաձեռնությամբ, դա միջազգային գագաթնաժողովի մաս չէր կազմում, այլ երկկողմ հանդիպում՝ առանց միջնորդների։

«ԱՄԷ-ն հյուրընկալել էր հանդիպումը, բայց չէր մասնակցել դրան: Սա շատ դրական և առողջ նշան է, որ երկու երկրները պատրաստ են միմյանց հետ խոսել առանց «մեծ եղբոր»՝ ինքնուրույն որոշելով հակամարտության կարգավորման օրակարգը: Ռուսաստանը լիովին կտրված է այս գործընթացից։ Ավելի կարևոր է, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը սկսել են քննարկել տրանսպորտային և կապող երթուղիներն առանց Ռուսաստանի մասնակցության։ Սա շատ տարբեր է 2020 թվականի նոյեմբերի եռակողմ համաձայնագրից, որի համաձայն՝ Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային անվտանգության ծառայության սահմանապահ ծառայությանն էր տրվում տրանսպորտային հաղորդակցությունների վերահսկողությունը, կամ 2021 թվականի եռակողմ հանձնաժողովի աշխատանքից, որը նույնպես ստեղծվել էր տրանսպորտի և կապի հարցերը քննարկելու համար։ Այժմ երկու կողմերն էլ չեն ցանկանում, որ ռուսական ծառայությունները լինեն իրենց տարածքում», - ընդգծել է Թոմաս դե Վաալը։ 

Խոսելով ԱՄՆ-ի միջնորդական ջանքերի մասին՝ փորձագետը կարծիք է հայտնել, որ ամերիկացիները կակտիվացնեն իրենց ջանքերը, բայց նրանք չպետք է պատրանք ունենան, որ միայն իրենք են դա անում։

«ԱՄՆ-ն խաղացողներից միայն մեկն է, ներգարվված են նաև Եվրամիությունը և Թուրքիան։ Միևնույն ժամանակ, տարածաշրջանում չկա որևէ արտաքին խաղացող, որը կդառնա նոր «մեծ եղբայրը»։ Եվ ես կարծում եմ, որ սա առողջ իրավիճակ է», - հավելել է դե Վաալը։

Վերադառալով ՌԴ-ին՝ փորձագետը նշել է, որ Ռուսաստանին իրականում ձեռնտու չէ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկկողմ խաղաղության համաձայնագիրը։ Հետևաբար, կարելի է ենթադրել, որ որոշ պահի Ռուսաստանը կփորձի կանխել համաձայնության հասնելու հնարավորությունը և կպնդի իր մասնակցությունը հակամարտության կարգավորմանը։

Դե Վաալի կարծիքով՝ ՌԴ-ն ակտիվացնում է ջանքերը՝ ազատվելու Փաշինյանից, որը ցանկանում է նվազեցնել Հայաստանի կախվածությունը Ռուսաստանից։

«2026 թվականի հունիսին Հայաստանում կկայանան խորհրդարանական ընտրություններ, որոնք կարևոր են Փաշինյանի համար։ Հետևաբար, մենք, հավանաբար, ապագայում կտեսնենք, թե ինչպես է Ռուսաստանը փորձում միջամտել դրանց։ Ռուսաստանի համար գլխավոր խնդիրն այն է, որ սա նրա վերջին հնարավորությունն է։

Ռուսաստանն արդեն կորցրել է հանրային աջակցությունը Հայաստանում, և եթե որոշի գործել ռազմական կամ ուժային ճանապարհով, կկորցնի մնացած ողջ հավանությունը։ Փաշինյանը այնքան էլ ժողովրդականություն չի վայելում, որքան նախկինում էր, բայց ընդդիմության գլխավոր թեկնածու Ռոբերտ Քոչարյանը, որին աջակցում է Ռուսաստանը, վայելում է ավելի քիչ աջակցություն», - եզրափակել է փորձագետը։ 

 

Ավելացնել նոր մեկնաբանություն

Ավելին հեղինակից

Հութի
Հութիները հայտնել են Սաուդյան Արաբիայի ենթակառուցվածքներին հարվածելու մասին
ԱՄՆ
ԱՄՆ Ազգային անվտանգության գործակալության գաղտնի ցանցն արդեն երրորդ օրն է՝ չի աշխատում. NBC News
Նիկոլ
Ես առաջարկում եմ, որ ընդդիմությունն ապահովի անհրաժեշտ 6 ձայնը, և մենք գնանք նոր Սահմանադրության ընդունման հանրաքվեի․ Փաշինյան
Տաթևիկ
Не газуй, թե չէ կգնամ, ու դու կկորցնես քո ամենանվիրված կոլաբորանտին». Փաշինյանի ակնարկը Ալիևին․ Տաթևիկ Հայրապետյան
Լևոն
Լևոն Արոնյանը հաղթել է ադրբեջանցի գրոսմայստերին
Կիև
Ուկրաինան հարվածել է Սմոլենսկի մերձակայքում պայթուցիկ նյութերի բաղադրիչների ռուսաստանյան խոշորագույն արտադրողներից մեկին
Իրան
Պենտագոնում Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի գործողության ծախսերը գնահատել են 48 մլրդ դոլար
Զելենսկի
Զելենսկին Բեռլինում քննարկումներ է անցկացրել ԱՄՆ նախագահի բանագնացների հետ
Կիև
Կիևի ուղղությամբ ռուսական հարվածի հետևանքով վնասվել են Նիդերլանդների և Ավստրիայի դեսպանատները
Դռսկողմ
Միջուկային զենքը պետք է սահմանափակել, թեև դա իրագործելը հոգեբանորեն դժվար կլինի․ Թրամփ
Ալբերտ
«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և զոհված մյուս հերոսների հիշատակին անկյուն կստեղծվի
Քուշներ
ԱՄՆ-ն մտադիր է Կիևի և Եվրոպայի հետ միասնական դիրքորոշում համաձայնեցնել խաղաղության հարցում. Քուշներ
Ֆիդան
Թուրքիայի և Ադրբեջանի նկատմամբ ՀՀ-ի կառուցողական մոտեցումը գոհացնող է. Ֆիդան
Իտալական
Հռոմում տեղի են ունեցել Հայաստան-Իտալիա երկկողմ պաշտպանական խորհրդակցություններ
Իրան
Իրանը ցուցադրել է մինչև 4500 կմ հեռահարության հրթիռների հնարավորությունները
Ալեն
Խաղաղության պայմանագիրը կստորագրվի ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունից հետո հաշված օրերի ընթացքում
Զելենսկի
Ռուսաստանը մերժել է հրադադարի բոլոր առաջարկները․ Զելենսկի
Թուրքիա
Թուրքիան մինչև 2035 թ. նախատեսում է ձեռք բերել նոր կործանիչներ
Ուկրաինա
Մեծ Բրիտանիան Ուկրաինային կփոխանցի ավելի քան 1000 հեռահար հարվածային անօդաչու թռչող սարք
ՆԳՆ
Ինչու է Արցախից տեղահանվածների փաստաթղթերում «ծննդյան վայր» դաշտում նշվում Ադրբեջան. ՆԳՆ պարզաբանումը
Նիկոլ
Եթե նոր Սահմանադրությունը հանրաքվեով չընդունվի, հրաժարական կտամ. Փաշինյանի առաջարկն ընդդիմությանը
Ալեն
Մեղավորը դեբիլ ֆիլմերն են ու «ստուկաչ» չլինելու բարքերը. Ալեն Սիմոնյանը՝ բանակում մահերի մասին
Մարգարա
Հայաստանը թուրքական կողմի հետ նախատեսում է երկրորդ կամուրջ կառուցել Մարգարայի հատվածում. Միրզոյան
Պուտին
Դեկտեմբերի 3-ին նախատեսված է հանդիպում Պուտինի հետ. Փաշինյան
Թրամփ
Թրամփը խոստացել է շուտով ավարտել Իրանի հետ հակամարտությունը
Միրզոյան
Անհայտ կորած անձանց հարցում առաջնային կարևորություն ունի Ադրբեջանի հետ համագործակցությունը․ Արարատ Միրզոյան
Գերեզման
Ակնկալում ենք, որ Հայաստանը կհրապարակի ավելի քան 200 զանգվածային գերեզմանների տեղակայման վայրերը․ Հաջիև
Թուրք
Թուրքիայում ընդդիմադիր 9 գործիչ դատապարտվել է ազատազրկման
Մայամի
Հայաստանը հրավիրվել է ԱՄՆ-ում սպասվող G20 գագաթնաժողովին
Ալեն
Ալեն Սիմոնյանը դեկտեմբերին կմեկնի Ադրբեջան