Submitted by H.Aslanyan on
Ալիև

Ալիևի հաջորդ նպատակը Հայաստանի դեմ նկրտումներն են, որի «տեսական» զենքը Արևմտյան Ադրբեջանի թեզն է. Monumentwatch

Արցախի մշակութային ժառանգության մշտադիտարկում իրականացնող monumentwatch.org կայքն անդրադարձել է նոյեմբերի 3-ին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն Ադրբեջանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի 80-ամյակի կապակցությամբ ունեցած ելույթին, որի առանցքային թեմաներից մեկը Հայաստանի Հանրապետության տարածքի «պատմական անցյալն» էր, տարածքի պատմական պատկանելիության հարցը․

«Ադրբեջանի նախագահի ելույթում հնչեցված թեզերը նոր չեն և հնչեցվել են տարբեր լսարանների առջև իր ելույթների ժամանակ: Այստեղ առավելապես ուշադրության է արժանի այն, որ ակադեմիայում արտահայտվող մտքերն ավելի շատ իրենց գիտական հանրույթին ուղղված հրաման էր:

Ըստ Ադրբեջանի նախագահի ներկայիս Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հայ բնակչությունը բնիկ չէ, բնակվում է այստեղ 19-րդ դարից, ինչը ռուսական կայսրության միտումնավոր քաղաքականության հետևանքն է: Այս կետով ուղղակի ակնարկվում է, որ ՀՀ տարածքի պատմական և մշակութային ժառանգությունը հայերինը չէ և հայերը պատմական իրավունք չունեն այդ տարածքների նկատմամբ: Ըստ ադրբեջանական կողմի՝ սրանից բխում է, որ հայերը չունեն հայրենիքի պատմական իրավունք:

Ելույթում նշվեց, որ ադրբեջանցիների պատմական հայրենիքի տարածքն ավելի մեծ է, քան այսօրվա Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքը, ինչից եզրահանգում արվեց, որ ադրբեջանցիները իրավունք ունեն վերադառնալու իրենց «պատմական հողերը»: Նկատելի է, որ ադրբեջանական կողմը իր նոր նկրտումները հիմնավորում է պատմական իրավունքի, պատմական անցյալի սկզբունքներով: Եվ այս թեզը ստեղծվել է առաջին հերթին այսպես կոչված «Արևմտյան Ադրբեջանի» գաղափարը ներքին և արտաքին լսարաններում առաջ տանելու համար:

Շատ կարևոր է փաստել, որ մինչև 2020 թվականը պատմական հայրենիքի, պատմական իրավունքի, պատմական անցյալի շեշտադրմամբ թեզերով ելույթներ Ադրբեջանի նախագահը հնչեցրել է Արցախի տարածքի նկատմամբ իրենց հավակնությունները, իրավունքը հիմնավորելու համար: ՀՀ տարածքի պատմական անցյալին մասին մինչև 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմը Ադբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը գրեթե չի անդրադարձել, դա արել են ավելի շատ անհատ պատմաբաններ, քարոզիչներ:

Իրավիճակը փոխվեց 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի և 2023 թվականին Արցախում էթնիկ զտումներից հետո: Հենց այս ընթացքում պետական ամենից բարձր մակարդակով սկսվեց քարոզվել «Արևմտյան Ադրբեջանի», ադրբեջանցիների իրենց «պատմական հայրենիք, հողեր, տարածքներ» վերադարձի գաղափարը: Այս տարիներին ստեղծվեց և ակտիվացավ «Արևմտյան Ադրբեջանի համայնք» կոչված հասարակական կազմակերպությունը, որն ուղիղ կերպով հովանավորվում է և ֆինանսավորվում պետության կողմից, իսկ կազմակերպության միջոցառումները աչքաթող չի անում նաև Իլհամ Ալիևը:

Ադրբեջանի նախագահի ելույթում պետք է առանձնացնել այն հատվածը, որտեղ հրահանգ է տրվում կրկնապատել տարվող աշխատանքը և դրա հիմնավորումը: Հրահանգը իջեցվում է գիտնականներին և հասարակական կազմակերպությունների (պարզ է, թե որ) ներկայացուցիչներին: Որպես աշխատանքի կրկնապատման հիմնավորում նշվում է. «պետք է ստեղծել ավելի շատ գիտական աշխատանքներ, հանրամատչելի նյութեր, որպեսզի այս իրողությունները տարածվեն նաև Ադրբեջանից դուրս: Սա կնպատստի նաև մեր Հայաստան վերադարձին, որպեսզի դա լինի տրամաբանական և արդարացի»:

Հաջորդ կարևոր կետն այն էր, որ այս քաղաքականությունը և քայլերը պետք է անի պետությունը և հետևողական լինի պետությունը: Շեշտվեց, որ ինքն անձամբ հետևում է այս ուղղությամբ կատարվող քայլերին: Նշվեց, որ «Ադրբեջանի պատմության կեղծմանը, այլափոխմանը» պետք է տրվի կոշտ պատասխան: Հասկանալի է, որ այս հրահանգը ուղղված է ընդդեմ հայկական կողմի: Հետաքրքիր է, որ որպես գլխավոր մեղավոր հռչակվեց հայկական սփյուռքը:

Ելույթում միակողմի և ոչ օբյեկտիվ մեկնաբանություն տրվեց Ռուսական կայսրության շրջանի՝ ՀՀ ներկայիս տարածքի բնակավայրերի տեղանունների, բնակչության էթնիկ կազմի մասին եղած փաստերին: Ռուսական կայսերական որոշ վավերագրերին և քարտեզներին հղում տալը ներկայացվում է որպես «օբյեկտիվության» ցուցիչ, մյուս կողմից՝ որպես պատմական նկրտումների «օբյեկտիվ» հիմնավորում:

Հարկ ենք համարում նշել, որ ռուսական կայսերական վավերագրերը, փաստաթղթերը, ճանապարհորդական նոթերը, քարտեզները, զեկուցումները հասանելի են, հրատարակված և հեշտ ստուգելի: Այդ փաստաթղթերում մանրամասն խոսվում է տարածաշրջանի անցյալի, բնակչության էթնիկ կազմի, բնակչության տեղաշարժերի, այս կամ այն էթնիկ կազմի որևէ տարածքում բնակվելու, բազմաթիվ բնակավայրերի անցյալի ու ներկայի մասին:

Ընդ որում տրվում են մանրամասն բացատրություններ, հղումներ տրվող ինֆորմացիային: Տարածքների հայկական պատմական, մշակութային պատկանելությունը, անցյալը երբեք չի ժխտվել և թաքցվել, դա վերաբերում է նաև 19-րդ դարում թաթարական բնակչություն ունեցող տեղանքներին: Նկարագրվում են նաև հուշարձանները, որոնք գերազանցապես հայկական քրիստոնեական են: Հաճախ միևնույն բնակավայրի, տեղանքի թաթարական անվան կողքին նշվում է բնիկ հայկականը: Նույնը կարող ենք տեսնել նաև տարածքների մասին առկա եվրոպական բազմաբնույթ վավերագրերում:

Այսպիսով, կարող ենք փաստել, որ Ադրբեջանի նախագահի ելույթը գաղափարաբանորեն մշակված, ռազմավարական տեսակետից հստակեցված քաղաքականություն է, որն ունի իր ենթանպատակները, որոնց հասնելու համար սահմանվում են և լուծվում են կոնկրետ խնդիրներ: 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմով և 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի ռազմական գործողություններով Արցախի հայաթափմամբ Ադրբեջանը հասել է մի նպատակի: Հաջորդ նպատակը Հայաստանի Հանրապետության դեմ նկրտումներն են, որի «տեսական» զենքը Արևմտյան Ադրբեջանի թեզն է:

Հայերի անպատմություն ու անմշակույթ, անհայրենիք լինելու թեզը ներկայացնում, հիմնավորում, մանրամասնում է պետության առաջին դեմքը: Նա պահի տակ չի «հնարում», այլ կիրառում է մանրամասնորեն մշակված քարոզչական գաղափարաբանություն, որի գերագույն նպատակն է վերացնել, յուրացնել, անվանափոխել, վերագրել հայկական մշակութային ժառանգությունը: Ու մի աստիճան ևս առաջ տանել «օրինական վերադարձի» խնդիրը»:

Ավելացնել նոր մեկնաբանություն

Ավելին հեղինակից

Հութի
Հութիները հայտնել են Սաուդյան Արաբիայի ենթակառուցվածքներին հարվածելու մասին
ԱՄՆ
ԱՄՆ Ազգային անվտանգության գործակալության գաղտնի ցանցն արդեն երրորդ օրն է՝ չի աշխատում. NBC News
Նիկոլ
Ես առաջարկում եմ, որ ընդդիմությունն ապահովի անհրաժեշտ 6 ձայնը, և մենք գնանք նոր Սահմանադրության ընդունման հանրաքվեի․ Փաշինյան
Տաթևիկ
Не газуй, թե չէ կգնամ, ու դու կկորցնես քո ամենանվիրված կոլաբորանտին». Փաշինյանի ակնարկը Ալիևին․ Տաթևիկ Հայրապետյան
Լևոն
Լևոն Արոնյանը հաղթել է ադրբեջանցի գրոսմայստերին
Կիև
Ուկրաինան հարվածել է Սմոլենսկի մերձակայքում պայթուցիկ նյութերի բաղադրիչների ռուսաստանյան խոշորագույն արտադրողներից մեկին
Իրան
Պենտագոնում Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի գործողության ծախսերը գնահատել են 48 մլրդ դոլար
Զելենսկի
Զելենսկին Բեռլինում քննարկումներ է անցկացրել ԱՄՆ նախագահի բանագնացների հետ
Կիև
Կիևի ուղղությամբ ռուսական հարվածի հետևանքով վնասվել են Նիդերլանդների և Ավստրիայի դեսպանատները
Դռսկողմ
Միջուկային զենքը պետք է սահմանափակել, թեև դա իրագործելը հոգեբանորեն դժվար կլինի․ Թրամփ
Ալբերտ
«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և զոհված մյուս հերոսների հիշատակին անկյուն կստեղծվի
Քուշներ
ԱՄՆ-ն մտադիր է Կիևի և Եվրոպայի հետ միասնական դիրքորոշում համաձայնեցնել խաղաղության հարցում. Քուշներ
Ֆիդան
Թուրքիայի և Ադրբեջանի նկատմամբ ՀՀ-ի կառուցողական մոտեցումը գոհացնող է. Ֆիդան
Իտալական
Հռոմում տեղի են ունեցել Հայաստան-Իտալիա երկկողմ պաշտպանական խորհրդակցություններ
Իրան
Իրանը ցուցադրել է մինչև 4500 կմ հեռահարության հրթիռների հնարավորությունները
Ալեն
Խաղաղության պայմանագիրը կստորագրվի ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունից հետո հաշված օրերի ընթացքում
Զելենսկի
Ռուսաստանը մերժել է հրադադարի բոլոր առաջարկները․ Զելենսկի
Թուրքիա
Թուրքիան մինչև 2035 թ. նախատեսում է ձեռք բերել նոր կործանիչներ
Ուկրաինա
Մեծ Բրիտանիան Ուկրաինային կփոխանցի ավելի քան 1000 հեռահար հարվածային անօդաչու թռչող սարք
ՆԳՆ
Ինչու է Արցախից տեղահանվածների փաստաթղթերում «ծննդյան վայր» դաշտում նշվում Ադրբեջան. ՆԳՆ պարզաբանումը
Նիկոլ
Եթե նոր Սահմանադրությունը հանրաքվեով չընդունվի, հրաժարական կտամ. Փաշինյանի առաջարկն ընդդիմությանը
Ալեն
Մեղավորը դեբիլ ֆիլմերն են ու «ստուկաչ» չլինելու բարքերը. Ալեն Սիմոնյանը՝ բանակում մահերի մասին
Մարգարա
Հայաստանը թուրքական կողմի հետ նախատեսում է երկրորդ կամուրջ կառուցել Մարգարայի հատվածում. Միրզոյան
Պուտին
Դեկտեմբերի 3-ին նախատեսված է հանդիպում Պուտինի հետ. Փաշինյան
Թրամփ
Թրամփը խոստացել է շուտով ավարտել Իրանի հետ հակամարտությունը
Միրզոյան
Անհայտ կորած անձանց հարցում առաջնային կարևորություն ունի Ադրբեջանի հետ համագործակցությունը․ Արարատ Միրզոյան
Գերեզման
Ակնկալում ենք, որ Հայաստանը կհրապարակի ավելի քան 200 զանգվածային գերեզմանների տեղակայման վայրերը․ Հաջիև
Թուրք
Թուրքիայում ընդդիմադիր 9 գործիչ դատապարտվել է ազատազրկման
Մայամի
Հայաստանը հրավիրվել է ԱՄՆ-ում սպասվող G20 գագաթնաժողովին
Ալեն
Ալեն Սիմոնյանը դեկտեմբերին կմեկնի Ադրբեջան