Հայաստանն էքսզիստենցիալ վտանգ է ներկայացնում Ադրբեջանի և Թուրքիայի համար

Հայաստանն էքսզիստենցիալ վտանգ է ներկայացնում Ադրբեջանի և Թուրքիայի համար, թեպետ երբևէ հանդես չի եկել ագրեսիվ, ռազմատենչ հայտարարություններով։ Հայաստանի ազգային գաղափարախոսությունը երեք տասնամյակ շարունակ հիմնված է եղել պատմական արդարության պաշտպանության և խախտված իրավունքների վերականգնման վրա, ու էքսզիստենցիալ վտանգը հենց այստեղ է։ Sputnik Արմենիայի «Աբովյան Time» հաղորդման եթերում այս տեսակետը հայտնեց Արցախի նախկին արտգործնախարար (2012-2017) Կարեն Միրզոյանը՝ անդրադառնալով Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության «դատավարությանը»։

«Սա հոգեբանական դիվերսիա է, փորձ է արվում հոգեբանորեն ճնշել հայ ժողովրդին և յուրատեսակ վերջակետ դնել, իրենց պատկերացմամբ, Արցախյան հիմնահարցին, վերապրոֆիլավորել հայ ժողովրդի մտածելակերպը, ազգային նպատակները»,- կարծում է Միրզոյանը։

Այդ նպատակի համար գլխավոր քարոզչի դերը ստանձնել է հենց Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը՝ քարոզչության ղեկավարումը չվստահելով ուրիշ մեկին։

Ըստ դիվանագետի՝ այսպես փորձում են ստեղծել հայի այնպիսի կերպար, որն ավելի ընդունելի կլինի թուրք-ադրբեջանական տանդեմի համար, դրա համար էլ անհեթեթ զուգահեռներ են անցկացնում հայտնի «նյուրնբերգյան դատավարության» միջև, մինչդեռ ավելի տրամաբանական կլիներ Ադրբեջանի և ֆաշիստական Գերմանիայի միջև համեմատությունը։ Համաձայնենք, թե ոչ, դիվանագետի խոսքով, Հայաստանը սպառնալիք է երկու երկրների համար, քանի որ թույլ չի տալիս իրականացնել նրանց գերնպատակը՝ այս տարածաշրջանն ու հարակից շրջաններում հաստատել թուրք-ադրբեջանական գերիշխանություն։

Այսօր փորձ է արվում ավարտին հասցնել այն, ինչ չկարողացան անել 1915 թվականին, 1920-ականներին կամ էլ 1980-ականներին։ Նրա կարծիքով՝ Հայաստանն իր գոյությամբ սպառնալիք է նաև այս երկու երկրների ներքին կայունության համար։

«Որքան էլ Ադրբեջանում մարդկանց ուղեղը ողողված է թուրքական քարոզչությամբ, և պետական տոտալ վերահսկողություն է իրականացվում, բայց պարբերաբար հնչում են հարցեր, օրինակ` ինչպես կարող է մի երկիր, որը պատերազմում պարտություն է կրել, չունենա որևէ բնական հարստություն, ունենա ավելի բարձր աշխատավարձեր, քան Ադրբեջանում է, կամ ինչպես է հնարավոր Հայաստանում փոքրիշատե քննադատել իշխանություններին, հանրային ընդվզումներ ունենալ, իսկ Ադրբեջանում դա ուղղակի բացառվում է»,- նշեց Միրզոյանն ու հիշեցրեց, թե մի քանի օր առաջ ինչպես Ադրբեջանի Իմիշլի քաղաքում ոստիկանները ճնշեցին ժողովրդի հուզումը, երկու տասնյակից ավելի մարդկանց ձերբակալեցին։

Դիվանագետը վստահ է՝ Ադրբեջանում շահագրգռված են, որ Հայաստանում էլ նման բարքեր տիրեն, ժողովրդավարության նահանջ լինի, շատանան քաղբանտարկյալները, խոսքի ազատությունը սահմանափակվի և այլն։

Ի՞նչ պետք է աներ կամ անի Հայաստանն այս իրավիճակում։ Ըստ դիվանագետի՝ նախ պետք է պայքարել, հարցի մասին բարձրաձայնել հնարավոր բոլոր հարթակներում, թակել միջազգային կառույցների հնարավոր բոլոր դռները։ Ինչ վերաբերում է Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության պատանդառմանը, ըստ Միրզոյանի՝ սա պետք էր պարզապես թույլ չտալ։

«Ակնհայտ է՝ այն մարդիկ, որոնք ձերբակալվեցին ու բանտ նետվեցին, նախևառաջ պետական գաղտնիքի կրողներ են։ Որոշ ազդանշաններ Բաքվից մեզ արդեն տվեցին դատավարության առաջին օրը, երբ Արայիկ Հարությունյանը բավականին երկար ելույթ ունեցավ, հանրայնացվեց այն հատվածը, որտեղ ասաց՝ ես չեմ մեղավորը Գյանջային հասցված հարվածի համար, ես ուղղակի հրաման եմ կատարել։ Հարց է առաջանում՝ ինչո՞ւ ՀՀ իշխանությունները, բավականաչափ տեղյակ լինելով հնարավոր զարգացման մասին, քայլեր չեն ձեռնարկել թեկուզ այն ուղղությամբ, որ թույլ չտան այդ պետական գաղտնիքներ կրող մարդկանց բանտարկումն ու գերեվարումը։ Դրա պատասխանը չունենք»,- ասում է Միրզոյանը՝ չցանկանալով խոսել հնարավոր վարկածների մասին։

Հայաստանի իշխանությունները գործուն քայլեր չձեռնարկեցին նաև գերեվարմանը հաջորդած օրերի ու ամիսների ընթացքում, եթե ոչ այդ մարդկանց գերությունից վերադարձնելու, այլ գոնե նրանց բանտային պայմանները հնարավորինս թեթևացնելու, նրանց արդար պաշտպանության, իրավական պաշտպանության համար։

Անդրադառնալով հայ իրավապաշտպանների՝ միջազգային դատարաններում ծավալած գործունեությանը` Միրզոյանը նկատում է՝ այդ դատարանների որոշումներն ուժ են ունենում, երբ դրանց հետևում հայտնվում է քաղաքական կամք։ Ըստ նրա՝ մինչ օրս չկա այնպիսի վկայություն, որ ՀՀ իշխանություններն իրենց միջազգային շփումներում բարձրացրել են Բաքվում պահվող քաղբանտարկյալների խնդիրը։

Արցախի նախկին արտգործնախարարն անդրադարձավ նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի լուծարմանը, որը պնդում է ադրբեջանական կողմը, ու որի հետ համաձայն է հայկական կողմը։ Միրզոյանը հիշեցրեց` ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը չի ստեղծվել Հայաստանի և Ադրբեջանի որոշումով, այլ ԵԱՀԿ որոշումով, իսկ Հայաստանն ու Ադրբեջանը հրավիրվել են Մինսկի խումբ։ Ըստ ՄԽ մանդատի՝ տեղ է հատկացվել նաև Արցախի ներկայացուցիչների համար։

«Այս պարագայում միջազգային իրավունքի տեսանկյունից սա յուրատեսակ բռնացում է միջազգային օրենքի նկատմամբ, երբ երկու կողմ փորձում են իրենց որոշումը փաթաթել երրորդ կողմին՝ օգտվելով նրանից, որ երրորդ կողմը հնարավորություն չունի լիարժեք գործելու»,- ասաց Միրզոյանը։

Միաժամանակ դիվանագետն ընդգծեց` այնպես չէ, թե Մինսկի խմբի լուծարմամբ Արցախյան հարցը փակվում է, որովհետև այս հարցի կրողն արցախցին է և յուրաքանչյուր հայորդի, որը կիսում է այս գաղափարները։ ՄԽ լուծարումը դիվանագիտական և քարոզչական հաղթանակ կլինի Ադրբեջանի համար, սակայն դրանով Արցախի հարցը չի փակվի, բայց, անշուշտ, հավելյալ դժվարություններ կստեղծվեն հետագայում, երբ ներկա վարչակազմը հեռանա, գա նոր իշխանություն, որը կփորձի հարցը վերադարձնել դիվանագիտական դաշտ։