Submitted by H.Aslanyan on
եռ

Քարոզչական նախաթուղթ... զրոյական կետով «խաղաղության» մասին. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Լավ, ի՞նչ է ու ինչի՞ մասին է Վաշինգտոնում Նիկոլ Փաշինյանի ստորագրած թուղթը: Այժմ, երբ այդ նախաստորագրմանը հաջորդած հատկապես քպականների ու նրանց հարող շրջանակների քարոզչական «ցնծագին» քամիները ճլորել են, տեղին է առանց հույզերի, ինչպես ասվում է՝ «տաք սրտով, բայց սառը գլխով» մոտեցմամբ դիտարկել այն:

Առաջինը (համարենք տեխնիկական, թեպետ այդպես չէ). Փաշինյանի պաշտոնական քարոզչությունը կարծես չափազանցնում է, թե ստորագրվածը «համատեղ հռչակագիր» է: Բանն այն է, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն այն ստորագրել է որպես վկա, ինչի մասին անգլերեն համազոր տարբերակում կար հստակ նշում: Իսկ վկան ընդամենը հենց վկա է, այսինքն՝ երաշխավոր չէ, պայմանավորվածության կողմ չէ: Կենցաղային տարբերակով ասած՝ նա նույնիսկ լիարժեք քավոր չէ, այլ ընդամենը վկա: Իսկ երաշխավորությունն էլ սահմանափակվեց «եթե հարց լինի, զանգեք» տարտամ ձևակերպմամբ: Ամփոփենք. Դա ոչ թե եռակողմ փաստաթուղթ է, այլ երկկողմ՝ Ադրբեջանի ու Հայաստանի միջև, ինչին վկա է ԱՄՆ-ն:

Երկրորդը. գործ ունենք ոչ թե միջպետական կամ թեկուզ եռակողմ (բազմակողմ) համաձայնագրի կամ պայմանագրի հետ, այլ հենց հռչակագրի: Այսինքն՝ դա ընդամենը տեքստ է այն մասին, որ «կողմերը» պայմանավորվում են, որ հետո կպայմանավորվեն: Ավելի պատկերավոր ասած՝ «մտադրությունների ցանկ»: Հիմնականը. Վաշինգտոնում ստորագրված հռչակագիրը մի փաստաթուղթ է, որը չունի իրավական պարտադրող ուժ: Բայց այն կարող է ունենալ ծանրագույն քաղաքական հետևանքներ հատկապես Հայաստանի համար:

Երրորդը. ԱՄՆ նախագահ Թրամփն ակնհայտորեն, ավելին՝ անթաքույց իր շահերն է հետապնդում: Նա, գիտեք, համարում է, որ Օբամային ոչնչով չի զիջում ու ոչ պակաս արժանի է «Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի»: Ըստ որում, թե՛ Ալիևը, թե՛ Փաշինյանը ձգտեցին բավարարել Թրամփի էգոն այդ առումով: Ընդ որում, Ալիևը բազմապատիկ ավելի վարպետորեն շողոքորթեց, ինչը զարմանալի չէ, եթե նկատի ունենանք նրա՝ ՄԳԻՄՕ-ի շրջանավարտ լինելն ու էթնիկ ծագումը:

Այստեղից բխում է չորրորդը՝ վաշինգտոնյան հռչակագիրը գերազանցապես քարոզչական երևույթ է և ծառայեցվելու է քարոզչական, քաղաքական նպատակների: Ավելի ճիշտ՝ ծառայեցվում է: Այն էլ՝ ինտենսիվ: Ու ոչ միայն Թրամփի համար: Տեսեք. Արևմուտքը, էլ ավելի շատ Թուրքիան և Ադրբեջանը փորձում են այդպիսով ուժեղացնել Փաշինյանի երերուն դիրքերը Հայաստանի ներսում: Փաշինյանն ուղղակի աներևակայելի ընծա է թե՛ Էրդողանի, թե՛ հատկապես Ալիևի համար: Նա բավարարում է ադրբեջանական ու թուրքական պահանջները շատ ավելի լայնորեն, քան Բաքուն ու Անկարան կարող էին երևակայել իրենց ամենահամարձակ երազներում, ասենք, մի 10-20 տարի առաջ:

Ըստ այդմ, Թուրքիային ու Ադրբեջանին անհրաժեշտ է, որ Փաշինյանը շարունակի մնալ իր ներկայիս պաշտոնում, որպեսզի նորանոր զիջումներ իրականացնի: Իսկ Փաշինյանն էլ, հասկանալի է, պատասխանատվության առաջ չկանգնելու հաշվարկով, ցանկանում է հնարավորինս երկարաձգել իր իշխանավարումը, բայց ռեսուրս չունի: Չունի առաջին հերթին վարկանիշ, հանրային աջակցություն: Դե, նրան պետք է «դրսի» աջակցություն:

Մի խոսքով, հասկանալի է, որ Փաշինյանը վաշինգտոնյան հռչակագիրն օգտագործելու է որպես իր հիմնական նախընտրական թեզ, կռվան, կարգախոս (ինչպես կամենաք):

Եվ արդեն օգտագործում է: Այս թեմայով նրա վերջին ուղերձը գործնականում նախընտրական ելույթ էր, ըստ որում՝ լի նորանոր սպառնալի կամ խիստ վտանգավոր շեշտադրումներով, ի լրումն՝ ադրբեջանական կողմին արվելիք նոր տարածքային զիջումների բացահայտ նախազդով:

Հինգերորդը. միանգամայն ակնհայտ է, որ վաշինգտոնյան հռչակագրի մեջ կա ոչ թե խաղաղություն կամ խաղաղության հասնելու հիմք, այլ սա պարտադրված գործընթաց է, որի տակ, ի լրումն, չկա և ո՛չ մի երաշխիք: «Ատրճանակը քունքին դրված» վիճակում խաղաղություն չի լինում, լինում է պարտադրանք: Թեպետ, անգամ միջպետական համաձայնագրերն ու պայմանագրերը ժամանակակից աշխարհում (ասենք՝ բոլոր ժամանակներում էլ) երաշխիք չեն, էլ ուր մնաց, որ Վաշինգտոնում ստորագրված այդ թուղթը լինի: Նույնիսկ թուղթն էլ չէ, այլ... նախաթուղթը:

Վեցերորդը. բավարար է ծանոթանալ հրապարակված թղթերի բովանդակությանը, համոզվելու համար, որ Հայաստանը բացարձակապես ոչինչ չի ստանում, այլ միայն ու միայն տալիս է, զիջում է, հանձնում է: Փոխարենը, ԱՄՆ-ն ստանում է Թրամփի «Նոբել յան մրցանակի» համար բոնուս, ռազմականացված ներկայություն՝ իր թշնամի Իրանի քթի տակ, լրացուցիչ հաղթաթուղթ՝ Ռուսաստանի հետ բանակցային գործընթացում: Թուրքիան ու Ադրբեջանը ստանում են «թուրանական միջանցք»՝ Սյունիքի մարզով, Հայաստանի տարածքով, առնվազն՝ 42 կմ երկարությամբ ու անհասկանալի կամ անորոշ լայնությամբ, որին դեռ կանդրադառնանք:

Յոթերորդը. վաշինգտոնյան հռչակագիրը որոշակի հիմքեր է ձևավորում՝ Ռուսաստանին տարածաշրջանից դուրս մղելու, առնվազն՝ Հայաստանից ռուսական ռազմական բազան դուրս հանելու համար, ինչը հանգեցնելու է անվտանգային էքզիստենցիալ սպառնալիքների, բնականաբար՝ Թուրքիայի ու Ադրբեջանի կողմից:

Ի դեպ, որքան էլ այդ հռչակագիրը կարծեցյալ խաղաղության մասին է, որքան էլ որ Հայաստանը միայն զիջողի դերում է, անգամ այդ պարագայում «գետնի վրա» առարկայական արդյունք չկա: Եվ այս օրերին եթե Սիսիանի, Կապանի հատվածում հիմնականում հանդարտ է, սակայն Խոզնավարում, Վարդենիսի սարերում շարունակվող կրակոցների մասին տեղեկությունները ասվածի ամենից ցայտուն հաստատումն են:

Ութերորդը. այդպես էլ հստակ ու վերջնական պատասխան չի տրվում ամենից կարևոր հարցին. այդ «թուրանական միջանցքն» ո՞վ է հսկելու, ՀՀ մաքսավորներ, սահմանապահներ լինելո՞ւ են, Հայաստանն ընդհանրապես վերահսկելո՞ւ է այդ տարածքը: Պետք չեն բազմաբարդ նախադասություններ: Իշխանությունը պետք է կարճ պատասխանի՝ այո կամ ոչ: Հա կամ չէ: Հայերենում այդպիսի բառեր կան:

Հաջորդը՝ իսկ որքա՞ն է լինելու «միջանցքի» լայնությունը: Հնչեցվում են տարբեր թվեր, այդ թվում՝ վախեցնող: Օրինակ՝ ասում են, որ առնվազն 6 կմ լայնություն է ունենալու «միջանցքը»: Մի քիչ դժվար է պատկերացնել նման ահռելի լայնությունը միջանցքի համար, բայց դրա համար պետք է հստակ պատասխաններ հնչեն:

Իսկ ընդհանրապես, արժե գիտակցել, որ խաղաղությունը սոսկ թղթով կամ թղթերով չեն հաստատում: Թղթային խաղաղություն չի լինում: Վաշինգտոնում ստորագրվածն, ըստ որում, կրկնենք, թղթե շերեփ էլ չէ, թուղթ էլ չէ, այլ միայն... նախաթուղթ: Խաղաղությունը կողմերի ուժերի ու հնարավորությունների, քաղաքական, տնտեսական, ռազմական, ռազմաքաղաքական, մարդկային հնարավորությունների հավասարակշռության դեպքում է լինում:

Իսկ այն, ինչի կապակցությամբ գլուխ է գովում, ինչով «փիարվում» է Փաշինյանը, եթե խաղաղություն էլ է, ապա սոսկ՝ «զրոյական կետով խաղաղություն»: Զրոյական՝ Հայաստանի ու հայության համար: Պարզ ասած, դա ոչ թե խաղաղություն է, այլ հնարավոր խաղաղության տակ դրված ռումբ, եթե չասվի՝ ռումբերի հավաքածու:

ԱՐՄԵՆ ՀԱԿՈԲՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ավելացնել նոր մեկնաբանություն

Ավելին հեղինակից

Հութի
Հութիները հայտնել են Սաուդյան Արաբիայի ենթակառուցվածքներին հարվածելու մասին
ԱՄՆ
ԱՄՆ Ազգային անվտանգության գործակալության գաղտնի ցանցն արդեն երրորդ օրն է՝ չի աշխատում. NBC News
Նիկոլ
Ես առաջարկում եմ, որ ընդդիմությունն ապահովի անհրաժեշտ 6 ձայնը, և մենք գնանք նոր Սահմանադրության ընդունման հանրաքվեի․ Փաշինյան
Տաթևիկ
Не газуй, թե չէ կգնամ, ու դու կկորցնես քո ամենանվիրված կոլաբորանտին». Փաշինյանի ակնարկը Ալիևին․ Տաթևիկ Հայրապետյան
Լևոն
Լևոն Արոնյանը հաղթել է ադրբեջանցի գրոսմայստերին
Կիև
Ուկրաինան հարվածել է Սմոլենսկի մերձակայքում պայթուցիկ նյութերի բաղադրիչների ռուսաստանյան խոշորագույն արտադրողներից մեկին
Իրան
Պենտագոնում Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի գործողության ծախսերը գնահատել են 48 մլրդ դոլար
Զելենսկի
Զելենսկին Բեռլինում քննարկումներ է անցկացրել ԱՄՆ նախագահի բանագնացների հետ
Կիև
Կիևի ուղղությամբ ռուսական հարվածի հետևանքով վնասվել են Նիդերլանդների և Ավստրիայի դեսպանատները
Դռսկողմ
Միջուկային զենքը պետք է սահմանափակել, թեև դա իրագործելը հոգեբանորեն դժվար կլինի․ Թրամփ
Ալբերտ
«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և զոհված մյուս հերոսների հիշատակին անկյուն կստեղծվի
Քուշներ
ԱՄՆ-ն մտադիր է Կիևի և Եվրոպայի հետ միասնական դիրքորոշում համաձայնեցնել խաղաղության հարցում. Քուշներ
Ֆիդան
Թուրքիայի և Ադրբեջանի նկատմամբ ՀՀ-ի կառուցողական մոտեցումը գոհացնող է. Ֆիդան
Իտալական
Հռոմում տեղի են ունեցել Հայաստան-Իտալիա երկկողմ պաշտպանական խորհրդակցություններ
Իրան
Իրանը ցուցադրել է մինչև 4500 կմ հեռահարության հրթիռների հնարավորությունները
Ալեն
Խաղաղության պայմանագիրը կստորագրվի ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունից հետո հաշված օրերի ընթացքում
Զելենսկի
Ռուսաստանը մերժել է հրադադարի բոլոր առաջարկները․ Զելենսկի
Թուրքիա
Թուրքիան մինչև 2035 թ. նախատեսում է ձեռք բերել նոր կործանիչներ
Ուկրաինա
Մեծ Բրիտանիան Ուկրաինային կփոխանցի ավելի քան 1000 հեռահար հարվածային անօդաչու թռչող սարք
ՆԳՆ
Ինչու է Արցախից տեղահանվածների փաստաթղթերում «ծննդյան վայր» դաշտում նշվում Ադրբեջան. ՆԳՆ պարզաբանումը
Նիկոլ
Եթե նոր Սահմանադրությունը հանրաքվեով չընդունվի, հրաժարական կտամ. Փաշինյանի առաջարկն ընդդիմությանը
Ալեն
Մեղավորը դեբիլ ֆիլմերն են ու «ստուկաչ» չլինելու բարքերը. Ալեն Սիմոնյանը՝ բանակում մահերի մասին
Մարգարա
Հայաստանը թուրքական կողմի հետ նախատեսում է երկրորդ կամուրջ կառուցել Մարգարայի հատվածում. Միրզոյան
Պուտին
Դեկտեմբերի 3-ին նախատեսված է հանդիպում Պուտինի հետ. Փաշինյան
Թրամփ
Թրամփը խոստացել է շուտով ավարտել Իրանի հետ հակամարտությունը
Միրզոյան
Անհայտ կորած անձանց հարցում առաջնային կարևորություն ունի Ադրբեջանի հետ համագործակցությունը․ Արարատ Միրզոյան
Գերեզման
Ակնկալում ենք, որ Հայաստանը կհրապարակի ավելի քան 200 զանգվածային գերեզմանների տեղակայման վայրերը․ Հաջիև
Թուրք
Թուրքիայում ընդդիմադիր 9 գործիչ դատապարտվել է ազատազրկման
Մայամի
Հայաստանը հրավիրվել է ԱՄՆ-ում սպասվող G20 գագաթնաժողովին
Ալեն
Ալեն Սիմոնյանը դեկտեմբերին կմեկնի Ադրբեջան