Submitted by H.Aslanyan on
Արցախ

Ե՞րբ և ո՞ւմ համաձայնությամբ է Արցախը դուրս մնացել Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորման եռակողմ անմիջական բանակցություններից

Հայաստանի հասարակական-քաղաքական խոսույթում ժամանակ առ ժամանակ քննարկվում են Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորմանն առնչվող, մասնավորաբար, հետևյալ հարցերը՝

• ե՞րբ է Արցախը դուրս մնացել Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորման շուրջ տեղի ունեցած եռակողմ՝ Ադրբեջան, Արցախ, Հայաստան, անմիջական բանակցություններից,

• Հայաստանի Հանրապետության ո՞ր նախագահի պաշտոնավարման օրոք է Արցախը դուրս մնացել նշված բանակցություններից:  

Հիմնվելով հարցին վերաբերելի մամուլում հրապարակված փաստերի ու տեղեկությունների վրա՝ փորձենք պատասխանել հիշյալ հարցերին:

ՓԱՍՏ ԱՌԱՋԻՆ

1. «Լրագիր» օրաթերթի 1997թ. հունվարի 25-ի համարում հրապարակված է մի հոդված «ՀՀ-ն Ադրբեջանի հետ չի բանակցի առանց Ղարաբաղի մասնակցության» վերտառությամբ:

Հիշյալ հոդվածում, մասնավորապես, նշված է. «Հայաստանն այլևս չի բանակցի Ադրբեջանի հետ Ղարաբաղի հարցի շուրջ առանց Ղարաբաղի մասնակցության: Այս մասին հայտարարեց ՀՀ նախագահի գլխավոր խորհրդական Ժիրայր Լիպարիտյանը ելույթ ունենալով Լոնդոնում «Անդրկովկասի հեռանկարները» խորհրդաժողովում: …Լիպարիտյանը հայտնեց, որ այդ որոշումը Հայաստանը կայացրել է այն պատճառով, որ, ինչպես ցույց տվեց ԵԱՀԿ Լիսաբոնի գագաթաժողովը, Ադրբեջանը ձգտում է օգտագործել երկկողմանի հանդիպումները ղարաբաղյան կողմին բանակցություններից աստիճանաբար դուրս մղելու նպատակով: Նրա խոսքերով ժամանակին Հայաստանը ընդառաջեց և ընդունեց Ադրբեջանի առաջարկությունը անցկացնել երկկողմ բանակցություններ, որպեսզի փորձի դյուրացնել բանակցությունների ընթացքը: Վերջին մի տարվա ընթացքում նման բանակցությունները տեղի էին ունենում երկու երկրների նախագահների խորհրդականների մակարդակով. մասնակցում էին Լիպարիտյանը և նրա ադրբեջանցի գործընկեր Վաֆա Գուլուզադեն»:

Մեջբերումից պարզվում է, որ՝

• 1997 թվականի հունվարից որոշ ժամանակ առաջ Ադրբեջանը Հայաստանին առաջարկել է անցկացնել երկկողմ, այսինքն՝ առանց Արցախի, Ադրբեջան-Հայաստան ձևաչափով բանակցություններ, ինչին Հայաստանը համաձայնել է:

Այս մասին վկայում են նշված օրաթերթի ներկայացմամբ Ժ. Լիպարիտյանի հետևյալ խոսքերը. «ժամանակին Հայաստանը ընդառաջեց և ընդունեց Ադրբեջանի առաջարկությունը անցկացնել երկկողմ բանակցություններ, որպեսզի փորձի դյուրացնել բանակցությունների ընթացքը»:

• սկսած 1996 թվականի հունվար ամսից բանակցությունները տեղի են ունեցել երկկողմ, այսինքն՝ Ադրբեջան-Հայաստան, ձևաչափով առանց Արցախի անմիջական մասնակցության:

Այս մասին վկայում են նշված օրաթերթի ներկայացմամբ Ժ. Լիպարիտյանի հետևյալ խոսքերը. «Վերջին մի տարվա ընթացքում նման բանակցությունները տեղի էին ունենում երկու երկրների նախագահների խորհրդականների մակարդակով. մասնակցում էին Լիպարիտյանը և նրա ադրբեջանցի գործընկեր Վաֆա Գուլուզադեն»:

ՓԱՍՏ ԵՐԿՐՈՐԴ

2. “The Armenian reporter” անգլալեզու շաբաթաթերթի 1997թ. հունվարի 25-ին Նյու Յորքում լույս տեսած համարում հրապարակված է ՀՀ վարչապետ Արմեն Սարգսյանի 1997թ. հունվարի 10-ին Վաշինգտոնում՝ Ռազմավարական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնում, ունեցած ելույթը:

Իր խոսքում Ա. Սարգսյանն Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ, մասնավորապես, ասել է. «Մենք հուսով ենք, որ Ադրբեջանը բանակցություններ կսկսի Լեռնային Ղարաբաղի ներկայացուցիչների հետ, քանի որ խորապես հավատում ենք, որ հնարավոր չէ հասնել վերջնական լուծման առանց Ղարաբաղի անմիջական մասնակցության սեփական քաղաքական կարգավիճակը քննարկելիս: …Հայաստանը… չի կարող քաղաքականապես խոսել Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության անունից»:

Մեջբերումից պարզվում է, որ 1997թ. հունվարի դրությամբ Ադրբեջանը չի բանակցում Արցախի Հանրապետության հետ:

ՓԱՍՏ ԵՐՐՈՐԴ

3. Եվրախորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովում հայկական պատվիրակության ղեկավար, ՀՀ Ազգային Ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ Հովհաննես Իգիթյանը 1997թ. հունվարի 26-ին ելույթ է ունեցել վեհաժողովում: Ելույթը հրապարակվել է «Հայոց Համազգային Շարժում» (այսուհետև՝ ՀՀՇ) կուսակցության «Հայք» պաշտոնաթերթի 1997թ. հունվարի 28-ի համարում:

Խոսելով Ադրբեջան-Արցախ համակարտության կարգավորման մասին՝ Հ. Իգիթյանը, մասնավորապես, ասել է. «Մենք հույս ունենք, որ Ադրբեջանը բանակցություններ կսկսի Լեռնային Ղարաբաղի ներկայացուցիչների հետ, քանի որ վստահ ենք, որ որևէ այլ վերջնական լուծման չի կարելի հասնել առանց Լեռնային Ղարաբաղի անմիջական մասնակցության՝ իր քաղաքական կարգավիճակը քննարկելիս»:

Մեջբերումից կրկին պարզվում է, որ 1997թ. հունվար ամսվա դրությամբ Ադրբեջանը չի բանակցում Արցախի հետ:

ՓԱՍՏ ՉՈՐՐՈՐԴ

4. «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի 1997թ. փետրվարի 12-ի համարում հրապարակված է մի հոդված հետևյալ վերտառությամբ. «Հասանովը դեմ է ԼՂՀ-ի հետ բանակցություններին»:

Հոդվածում, մասնավորաբար, նշված է. «Ադրբեջանի պետական խորհրդական Վ. Գուլուզադեն, անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական հակամարտության կարգավորման բանակցություններին, չի բացառել բանակցությունների հետագա փուլերին որպես անկախ կողմ Ղարաբաղի հայերի մասնակցության հնարավորությունը: Ադրբեջանի արտգործնախարար Հ. Հասանովի դիրքորոշումն այդ հարցում միանգամայն հակադիր է: «Ազադլիգ» («Ազատություն» - Ս. Հ.-Ջ.) ռադիոկայանի կազմակերպած հարցազրույցի ընթացքում Հ. Հասանովը հաղորդել է, որ նպատակահարմար է համարում բանակցությունները շարունակել միայն Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև»:

Մեջբերումից պարզվում է, որ 1997թ. փետրվարի դրությամբ՝

• Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորման նպատակով տեղի ունեցող բանակցություններին Արցախը չի մասնակցում:

• Ադրբեջանը, նպատակահարմար համարելով ընթացող բանակցությունները շարունակել երկկողմ, այն է՝ Ադրբեջան-Հայաստան, ձևաչափով, դեմ է բանակցություններին Արցախի մասնակցությանը:

ՓԱՍՏ ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

5. «Հայոց Համազգային Շարժում» (այսուհետև՝ ՀՀՇ) կուսակցության «Հայք» պաշտոնաթերթի 1997թ. փետրվարի 14-ի համարում հրապարակված է մի հոդված իր պաշտոնավարման 100 օրը լրանալու առիթով ՀՀ արտգործնախարար Ալեքսանդր Արզումանյանի հրավիրած մամուլի ասուլիսի վերաբերյալ:

Ասուլիսի ժամանակ խոսելով Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորման մասին՝ արտգործնախարար Ա. Արզումանյանը, մասնավորապես, հայտարարել է. «…այսուհետ Հայաստանը ղարաբաղյան հարցով չի բանակցի Ադրբեջանի հետ, եթե բանակցություններին չմասնակցի Ստեփանակերտը»:

Մեջբերումն անառարկելիորեն վկայում է այն մասին, որ 1997թ. փետրվարին նախորդող շրջանում Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորման նպատակով Հայաստանը բանակցել է Ադրբեջանի հետ, առանց բանակցություններին Արցախի անմիջական մասնակցության, ինչն իր հերթին փաստում է, որ Արցախը դուրս է մնացած եղել եռակողմ անմիջական բանակցություններից:

ՓԱՍՏ ՎԵՑԵՐՈՐԴ

6. 1997թ. հոկտեմբերի 11-ին Ֆրանսիայի Ստրաստբուրգ քաղաքում ավարտվել է Եվրախորհրդի գագաթաժողովը, որին մասնակցել են եվրոպական 40 երկրների պետությունների ու կառավարությունների ղեկավարներ:

Հատուկ հրավիրյալի կարգավիճակով գագաթաժողովին ներկա են գտնվել Հայաստանը, Վրաստանը, Ադրբեջանը և Բոսնիա-Հերցեգովինան:

Գագաթաժողովի եզրափակիչ օրը ելույթ է ունեցել Հայաստանի նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը: Իր ելույթի մասին պատմող հոդվածը հրապարակված է «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի 1997թ. հոկտեմբերի 14-ի համարում:

Խոսելով Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորման գործընթացի մասին՝ Լ. Տեր-Պետրոսյանը, մասնավորաբար, ասել է. «…պետք է անմիջական բանակցություններ վարվեն Լեռնային Ղարաբաղի և Ադրբեջանի իշխանությունների միջև»:

Մեջբերումից կրկին պարզվում է, որ Ադրբեջանը չի բանակցում Արցախի հետ:

ՓԱՍՏ ՅՈԹԵՐՈՐԴ

7. «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի 1997թ. դեկտեմբերի 19-ի համարում հրապարակված է Դանիայի մայրաքաղաք Կոպենհագենում՝ ԵԱՀԿ արտաքին գործերի նախարարների խորհրդում, ՀՀ արտգործնախարար Ալեքսանդր Արզումանյանի 1997թ. դեկտեմբերի 18-ին ունեցած ելույթը:

Անդրադառնալով Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորմանը՝ ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Ա. Արզումանյանը, մասնավորապես, ասել է. «…հավատացած ենք, որ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցում ոչ մի համաձայնություն չի կարող ձեռք բերվել առանց բանակցություններում Լեռնային Ղարաբաղի անմիջական մասնակցության:»:

Մեջբերումից կրկին պարզվում է, որ 1997թ. դեկտեմբերի դրությամբ Արցախն անմիջականորեն չի մասնակցում հակամարտության կարգավորման բանակցություններին:

Այսպիսով, վերը հիշատակված մամուլի թվով յոթ հրապարակումներն անառարկելիորեն վկայում են, որ՝

• Ադրբեջանի առաջարկությամբ և Հայաստանի համաձայնությամբ սկսած առնվազն 1996 թվականի հունվարից Արցախը դուրս է մնացել մինչ այդ ընթացող եռակողմ՝ Ադրբեջան, Արցախ, Հայաստան, անմիջական բանակցություններից և այլևս չի մասնակցել դրանց:

• Արցախը դուրս է մնացել մինչև 1996 թվականի հունվար ամիսն ընթացող եռակողմ անմիջական բանացություններից Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի պաշտոնավարման օրոք վերջինիս համաձայնությամբ:  

   

ՍՏԵՓԱՆ ՀԱՍԱՆ-ՋԱԼԱԼՅԱՆ

քաղաքագետ

 

Ավելացնել նոր մեկնաբանություն

Ավելին հեղինակից

Հութի
Հութիները հայտնել են Սաուդյան Արաբիայի ենթակառուցվածքներին հարվածելու մասին
ԱՄՆ
ԱՄՆ Ազգային անվտանգության գործակալության գաղտնի ցանցն արդեն երրորդ օրն է՝ չի աշխատում. NBC News
Նիկոլ
Ես առաջարկում եմ, որ ընդդիմությունն ապահովի անհրաժեշտ 6 ձայնը, և մենք գնանք նոր Սահմանադրության ընդունման հանրաքվեի․ Փաշինյան
Տաթևիկ
Не газуй, թե չէ կգնամ, ու դու կկորցնես քո ամենանվիրված կոլաբորանտին». Փաշինյանի ակնարկը Ալիևին․ Տաթևիկ Հայրապետյան
Լևոն
Լևոն Արոնյանը հաղթել է ադրբեջանցի գրոսմայստերին
Կիև
Ուկրաինան հարվածել է Սմոլենսկի մերձակայքում պայթուցիկ նյութերի բաղադրիչների ռուսաստանյան խոշորագույն արտադրողներից մեկին
Իրան
Պենտագոնում Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի գործողության ծախսերը գնահատել են 48 մլրդ դոլար
Զելենսկի
Զելենսկին Բեռլինում քննարկումներ է անցկացրել ԱՄՆ նախագահի բանագնացների հետ
Կիև
Կիևի ուղղությամբ ռուսական հարվածի հետևանքով վնասվել են Նիդերլանդների և Ավստրիայի դեսպանատները
Դռսկողմ
Միջուկային զենքը պետք է սահմանափակել, թեև դա իրագործելը հոգեբանորեն դժվար կլինի․ Թրամփ
Ալբերտ
«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և զոհված մյուս հերոսների հիշատակին անկյուն կստեղծվի
Քուշներ
ԱՄՆ-ն մտադիր է Կիևի և Եվրոպայի հետ միասնական դիրքորոշում համաձայնեցնել խաղաղության հարցում. Քուշներ
Ֆիդան
Թուրքիայի և Ադրբեջանի նկատմամբ ՀՀ-ի կառուցողական մոտեցումը գոհացնող է. Ֆիդան
Իտալական
Հռոմում տեղի են ունեցել Հայաստան-Իտալիա երկկողմ պաշտպանական խորհրդակցություններ
Իրան
Իրանը ցուցադրել է մինչև 4500 կմ հեռահարության հրթիռների հնարավորությունները
Ալեն
Խաղաղության պայմանագիրը կստորագրվի ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունից հետո հաշված օրերի ընթացքում
Զելենսկի
Ռուսաստանը մերժել է հրադադարի բոլոր առաջարկները․ Զելենսկի
Թուրքիա
Թուրքիան մինչև 2035 թ. նախատեսում է ձեռք բերել նոր կործանիչներ
Ուկրաինա
Մեծ Բրիտանիան Ուկրաինային կփոխանցի ավելի քան 1000 հեռահար հարվածային անօդաչու թռչող սարք
ՆԳՆ
Ինչու է Արցախից տեղահանվածների փաստաթղթերում «ծննդյան վայր» դաշտում նշվում Ադրբեջան. ՆԳՆ պարզաբանումը
Նիկոլ
Եթե նոր Սահմանադրությունը հանրաքվեով չընդունվի, հրաժարական կտամ. Փաշինյանի առաջարկն ընդդիմությանը
Ալեն
Մեղավորը դեբիլ ֆիլմերն են ու «ստուկաչ» չլինելու բարքերը. Ալեն Սիմոնյանը՝ բանակում մահերի մասին
Մարգարա
Հայաստանը թուրքական կողմի հետ նախատեսում է երկրորդ կամուրջ կառուցել Մարգարայի հատվածում. Միրզոյան
Պուտին
Դեկտեմբերի 3-ին նախատեսված է հանդիպում Պուտինի հետ. Փաշինյան
Թրամփ
Թրամփը խոստացել է շուտով ավարտել Իրանի հետ հակամարտությունը
Միրզոյան
Անհայտ կորած անձանց հարցում առաջնային կարևորություն ունի Ադրբեջանի հետ համագործակցությունը․ Արարատ Միրզոյան
Գերեզման
Ակնկալում ենք, որ Հայաստանը կհրապարակի ավելի քան 200 զանգվածային գերեզմանների տեղակայման վայրերը․ Հաջիև
Թուրք
Թուրքիայում ընդդիմադիր 9 գործիչ դատապարտվել է ազատազրկման
Մայամի
Հայաստանը հրավիրվել է ԱՄՆ-ում սպասվող G20 գագաթնաժողովին
Ալեն
Ալեն Սիմոնյանը դեկտեմբերին կմեկնի Ադրբեջան